Με αφορμή τα συχνά μέτρα απαγόρευσης πρόσβασης στο Εθνικό Πάρκο Σχινιά κατά τις ημέρες υψηλού κινδύνου πυρκαγιάς, οι Φίλοι Εθνικού Πάρκου Σχινιά εξέδωσαν ανακοίνωση επιχειρώντας να δώσουν διευκρινίσεις σχετικά με το τι ισχύει διεθνώς στα εθνικά πάρκα όταν η επικινδυνότητα φτάνει στις κατηγορίες 4 και 5.
Όπως αναφέρουν, δεν υπάρχει κάποιος παγκόσμιος κανόνας που να επιβάλλει αυτόματο κλείσιμο όλων των εθνικών πάρκων σε περιπτώσεις πολύ υψηλού ή ακραίου κινδύνου πυρκαγιάς. Η εφαρμογή περιοριστικών μέτρων διαφέρει από χώρα σε χώρα και εξαρτάται από τη νομοθεσία, τις καιρικές συνθήκες, τη μορφολογία κάθε περιοχής, αλλά και τις αποφάσεις των αρμόδιων αρχών πολιτικής προστασίας και διαχείρισης φυσικών πάρκων.
Στην ανακοίνωση επισημαίνεται ότι στην Ελλάδα η πρακτική του προληπτικού κλεισίματος δασικών εκτάσεων, εθνικών δρυμών και προστατευόμενων περιοχών έχει γίνει πλέον ιδιαίτερα συχνή όταν ο δείκτης επικινδυνότητας πυρκαγιάς φτάνει στην κατηγορία 4 («πολύ υψηλός κίνδυνος») ή 5 («κατάσταση συναγερμού»).
Μεταξύ των περιοχών όπου εφαρμόζονται συχνά αντίστοιχα μέτρα αναφέρονται το Εθνικό Πάρκο Σχινιά Μαραθώνα, η Πάρνηθα, ο Υμηττός, αλλά και ο Εθνικός Δρυμός Αίνου.
Οι «Φίλοι Εθνικού Πάρκου Σχινιά» υπογραμμίζουν ότι ανάλογες πρακτικές εφαρμόζονται και σε άλλες χώρες, αν και όχι με τον ίδιο τρόπο ή την ίδια αυστηρότητα. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, για παράδειγμα, η National Park Service συνήθως δεν προχωρά σε ολικό κλείσιμο εθνικών πάρκων μόνο λόγω αυξημένου δείκτη κινδύνου. Αντίθετα, λαμβάνονται στοχευμένα μέτρα, όπως απαγόρευση φωτιάς και κάμπινγκ, κλείσιμο συγκεκριμένων μονοπατιών ή περιορισμός πρόσβασης σε περιοχές όπου υπάρχει ενεργή πυρκαγιά ή ακραίες συνθήκες.
Αντίστοιχα, σε χώρες όπως η Αυστραλία και ο Καναδάς, όπου οι δασικές πυρκαγιές αποτελούν διαχρονικά σοβαρή απειλή, εφαρμόζονται συχνά προσωρινές απαγορεύσεις πρόσβασης σε εθνικά πάρκα κατά τη διάρκεια ημερών με «extreme fire danger».
Η ανακοίνωση συνδέει την αυστηροποίηση των μέτρων στη νότια Ευρώπη με την κλιματική αλλαγή, τα ολοένα συχνότερα και εντονότερα κύματα καύσωνα, αλλά και τις καταστροφικές πυρκαγιές των τελευταίων ετών σε Ελλάδα, Ισπανία, Πορτογαλία και Ιταλία.
Παράλληλα γίνεται αναφορά στο ευρωπαϊκό σύστημα Copernicus Emergency Management Service και ειδικότερα στο EFFIS (European Forest Fire Information System), μέσω του οποίου παρακολουθείται σε καθημερινή βάση ο κίνδυνος εκδήλωσης και εξάπλωσης δασικών πυρκαγιών σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Καταλήγοντας, οι «Φίλοι Εθνικού Πάρκου Σχινιά» σημειώνουν ότι το μοντέλο «κατηγορία 4 ή 5 ίσον περιορισμός πρόσβασης» δεν αποτελεί αποκλειστικά ελληνική πρακτική, ωστόσο στην Ελλάδα εφαρμόζεται πλέον με ιδιαίτερη αυστηρότητα, ειδικά μετά τις τραγικές εμπειρίες από τις μεγάλες πυρκαγιές στην Αττική και τον Έβρο.
Ολόκληρη η ανακοίνωση αναφέρει:
Τα Εθνικα πάρκα σε όλον τον κόσμο κλείνουν όπως το Εθνικό Πάρκο Σχινιά Μαραθώνα όταν η επικινδυνοτητα για πυρκαγιά είναι κατηγορία 4 και 5;
Όχι, δεν υπάρχει ένας παγκόσμιος κανόνας ότι όλα τα εθνικά πάρκα κλείνουν αυτόματα όταν η επικινδυνότητα πυρκαγιάς είναι κατηγορία 4 ή 5. Αυτό εξαρτάται από:
τη χώρα,
τη νομοθεσία,
το είδος του πάρκου,
τις καιρικές συνθήκες,
και τις αποφάσεις της πολιτικής προστασίας ή της διαχείρισης του πάρκου.
Στην Ελλάδα όμως είναι πλέον πολύ συνηθισμένο να κλείνουν δρυμοί, πάρκα και ορεινοί όγκοι όταν υπάρχει «πολύ υψηλός» (4) ή «ακραίος» (5) κίνδυνος πυρκαγιάς. Αυτό εφαρμόζεται σε περιοχές όπως το Εθνικό Πάρκο Σχινιά Μαραθώνα, ο Εθνικός Δρυμός Αίνου, ο Υμηττός και η Πάρνηθα.
Σε άλλες χώρες συμβαίνει επίσης, αλλά όχι πάντα με τον ίδιο τρόπο:
Στις ΗΠΑ, η National Park Service συνήθως δεν κλείνει ολόκληρα εθνικά πάρκα προληπτικά μόνο λόγω υψηλού δείκτη κινδύνου.
Συχνότερα:
κλείνουν συγκεκριμένα μονοπάτια,
απαγορεύονται φωτιές και κάμπινγκ,
ή κλείνουν περιοχές όταν υπάρχει ενεργή πυρκαγιά ή ακραίες συνθήκες.
Στην Αυστραλία και τον Καναδά, όπου οι δασικές πυρκαγιές είναι πολύ σοβαρό πρόβλημα, υπάρχουν συχνά προσωρινά closures σε εθνικά πάρκα κατά τη διάρκεια «extreme fire danger» ημερών.
Στη νότια Ευρώπη (Ελλάδα, Ισπανία, Πορτογαλία, Ιταλία) τα προληπτικά κλεισίματα έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια λόγω:
κλιματικής αλλαγής,
παρατεταμένων καυσώνων,
και μεγάλων καταστροφικών πυρκαγιών.
Η ΕΕ μέσω του Copernicus EFFIS παρακολουθεί συνεχώς τον κίνδυνο δασικών πυρκαγιών στην Ευρώπη.
Άρα, το μοντέλο «κατηγορία 4–5 ⇒ περιορισμός πρόσβασης» δεν είναι αποκλειστικά ελληνικό, αλλά στην Ελλάδα εφαρμόζεται αρκετά αυστηρά τα τελευταία χρόνια, ειδικά μετά τις μεγάλες φωτιές στην Αττική και στον Έβρο
