Τις χαμηλότερες ασφαλιστικές κατηγορίες (1η και 2η) επέλεξε το 80,81% των ελεύθερων επαγγελματιών και αγροτών για το 2026, με ότι αυτό συνεπάγεται για το ύψος των μελλοντικών συντάξεων που θα λάβουν μετά την ολοκλήρωση του εργασιακού τους βίου. Η σημαντική αύξηση των εισφορών κατά 18,2% από το 2020 μέχρι και το 2026 οδηγεί πολλούς επαγγελματίες στην επιλογή του φθηνότερου ασφάλιστρου, καθώς δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να ανταποκριθούν σε υψηλότερη κατηγορία που θα τους εξασφαλίσει μελλοντικά υψηλότερο συντάξιμο ποσό.
Τη φθηνότερη εισφορά των 250,77 ευρώ το μήνα επέλεξαν πάνω από 1 εκατ. μη μισθωτοί (σε σύνολο 1,4 εκατομμύρια), ενώ την ανώτατη που ανέρχεται σε 675,87 ευρώ επέλεξαν μόλις 12.228. Αυτό πρακτικά σημαίνει πως πάνω από 1.144.000 ασφαλισμένοι θα οδηγηθούν στο μέλλον στην απονομή χαμηλών συντάξεων (κατά μέσο όρο 890 ευρώ μεικτά), ακόμη και με 40 χρόνια ασφάλισης. Με 30 έτη ασφάλισης στην 1η κατηγορία η σύνταξη είναι ακόμη χαμηλότερη και υποχωρεί στα 674 ευρώ. Αντίθετα με την εισφορά της 6ης κατηγορίας η σύνταξη για τα 40 έτη ασφάλισης ανεβαίνει στα 1.671 ευρώ μετά τις κρατήσεις ΕΑΣ και ασθένειας και πριν το φόρο.
Η «παγίδα» των χαμηλών συντάξεων με το δέλεαρ των φθηνών εισφορών ξεκίνησε με τον νόμο Κατρούγκαλου το 2016 και συνεχίστηκε το 2020 όταν το σύστημα άλλαξε σε σταθερές ασφαλιστικές κλίμακες. Οι περισσότεροι εντάχθηκαν στην 1η κατηγορία και παραμένουν ως σήμερα, κλείνοντας ήδη μια 10ετία με πολύ χαμηλές εισφορές. Στις 31-1-2026 που εξέπνευσε η προθεσμία για δήλωση ασφαλιστικής κλάσης, οι συνολικά 1.415.812 μη μισθωτοί ασφαλισμένοι στον ΕΦΚΑ, κατανέμονται όπως παρακάτω ανάλογα με τη δήλωσή τους:
Υπενθυμίζεται πως η ΕΝΥΠΕΚΚ έχει ζητήσει επανειλημμένως την κατάργηση ή την αναστολή τής εφαρμογής τής διάταξης του ν. 4670/2020 που προβλέπει από 1-1-2023 την κατ’ έτος αύξηση των εισφορών των μη μισθωτών (επαγγελματιών, επιστημόνων, αγροτών, αλιέων, κτηνοτρόφων κ.λπ.) ανάλογα και αυτόματα με τον πληθωρισμό, αφού την τετραετία 2023-2026 οι ασφαλιστικές τους εισφορές έχουν αυξηθεί κατά 18,2%.
Τι πρέπει να κάνουν οι ασφαλισμένοι
Σύμφωνα με τον ειδικό δικηγόρο επί ασφαλιστικών θεμάτων Δημήτρη Μπούρλο, οι ασφαλισμένοι θα πρέπει να επιλέγουν πάντοτε ασφαλιστική κατηγορία στην οποία να μπορούν οικονομικά να ανταποκριθούν. «Είναι λάθος επιθυμώντας να οδηγηθούμε σε υψηλότερη σύνταξη να επιλέγουμε υψηλή κατηγορία χωρίς αντίστοιχη οικονομική δυνατότητα, γιατί κάτι τέτοιο θα καταλήξει σε σώρευση οφειλών που θα αποτελούν τροχοπέδη σ΄ αυτή καθ΄ αυτή την συνταξιοδότησή μας» τονίζει.
Η κατηγορία που επιλέγουν κάθε Ιανουάριο επηρεάζει ευθέως το κόστος των πλασματικών ετών, στην περίπτωση που θα προβεί ο ενδιαφερόμενος σε εξαγορά εντός του ίδιου έτους. Από την στιγμή που υποβληθεί αίτηση συνταξιοδότησης, η εισφορά ανά μήνα (κλάδου κύριας σύνταξης) προσαυξάνεται με πόρο 50% ή (κλάδου κύριας σύνταξης και επικούρησης) με πόρο 40% αντίστοιχα.
Η υψηλή ασφαλιστική κατηγορία πέραν της επιβάρυνσης με υψηλότερο πόρο, έχει περιορισμένη ανταπόδοση, όταν ο απασχολούμενος συνταξιούχος διακόψει την απασχόληση και ζητήσει την προσαύξηση της σύνταξης με τον χρόνο ασφάλισης μετά την συνταξιοδότηση.
Η σύνταξη υπολογίζεται με τον μέσο όρο των εισφορών (που μετατρέπονται σε αποδοχές) από το 2002 μέχρι την συνταξιοδότηση. Όταν επομένως ο υπολειπόμενος για συνταξιοδότηση χρόνος ασφάλισης είναι περιορισμένος, η αλλαγή (υψηλότερη ή χαμηλότερη ασφαλιστική κατηγορία), πολύ λίγο επηρεάζει το ύψος της σύνταξης.
Στον πίνακα που ακολουθεί γίνεται αντιστοίχιση της εισφοράς κλάδου σύνταξης, με τις συντάξιμες αποδοχές ενός μισθωτού (χωρίς υπολογισμό δώρων κ.λπ.). Όπως φαίνεται, ένας ασφαλισμένος μη μισθωτός που ασφαλίζεται στην 1η ασφαλιστική κατηγορία είναι σαν έναν ασφαλισμένο μισθωτό που λαμβάνει μεικτές αποδοχές 903 ευρώ τον μήνα, ενώ ένας μη μισθωτός που ασφαλίζεται στην 6η ασφαλιστική κατηγορία αντιστοιχεί με έναν μισθωτό με μηνιαίες μεικτές αποδοχές 2.912,5 ευρώ.
Ο πρώτος ασφαλισμένος, με 40ετία, θα λάβει σύνταξη της τάξης των 890 ευρώ (μεικτά), ενώ εκείνος που ασφαλίζεται στην 6η και ακριβότερη κατηγορία θα λάβει 1.895 ευρώ (με συμπληρωμένα 40 έτη ασφάλισης).
Πως επιδρά η αύξηση των εισφορών την τελευταία 5ετία
Ένα ερώτημα που συχνά τίθεται είναι το πως επηρεάζεται η σύνταξη, αν κάποιος αλλάξει κατηγορία μια πενταετία πριν την συνταξιοδότησή του. «Τα πέντε χρόνια μπορεί να είναι είτε με πραγματική ασφάλιση είτε με εξαγορά πλασματικών ετών. Η αλλαγή (μείωση) κατηγορίας πριν την εξαγορά πλασματικών είναι σύνηθες φαινόμενο, προκειμένου να περιορισθεί το κόστος των πλασματικών» αναφέρει ο κ. Μπούρλος.
Για παράδειγμα ασφαλισμένος του ΟΑΕΕ (ΤΕΒΕ) ο οποίος έχει ήδη ασφαλιστεί για 35 έτη (1/91 – 12/25) και θέλει να συνεχίσει για 5 έτη ακόμη, ώστε να συνταξιοδοτηθεί με 40 έτη ασφάλισης. Υποθετικά λαμβάνουμε υπόψη ότι έχουν καταβληθεί εισφορές για το διάστημα 2002 έως 31-12-2016 σε υποχρεωτικές Α.Κ. και ελάχιστη εισφορά βάσει εισοδήματος για τα έτη 2017-2019 και στην 1η Α.Κ. από 2020 έως 2025.
Αν προστεθούν 5 έτη επιπλέον από 1-1-2026 στην 1η, 3η ή 6η κατηγορία, το ποσό σύνταξης διαμορφώνεται ως κάτωθι:
1η ασφαλιστική κατηγορία: Σύνταξη 1.089,40 ευρώ
3η ασφαλιστική κατηγορία: Σύνταξη 1.130 ευρώ
6η ασφαλιστική κατηγορία: Σύνταξη 1.187,00 ευρώ.
Αξίζει να σημειωθεί πως όσο αυξάνεται η ασφαλιστική κατηγορία, τόσο μειώνεται ο συντελεστής αναπλήρωσης κι αυτό συμβαίνει λόγω της εθνικής σύνταξης, η οποία ουσιαστικά προστατεύει αυτούς με τα χαμηλότερα εισοδήματα. Συνεπώς, για την 5η και 6η ασφαλιστική κατηγορία συμφέρει η ιδιωτική αποταμίευση, καθώς με βάση το αναλογιστικό ισοδύναμο ο ασφαλισμένος θα έχει ίδια ή και μεγαλύτερα ποσά σύνταξης με ένα αποταμιευτικό συνταξιοδοτικό πρόγραμμα.
insider.gr
