Πρωτοφανές «μπλακ άουτ» παρέλυσε από χθες Δευτέρα την Ισπανία και μέρος της Πορτογαλίας, αφήνοντας εκατομμύρια ανθρώπους χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα, τηλεφωνική και διαδικτυακή κάλυψη και χωρίς πρόσβαση σε μετρητά από ΑΤΜ σε ολόκληρη την Ιβηρική Χερσόνησο.
Η ξαφνική κατάρρευση του δικτύου ηλεκτροδότησης άφησε επίσης τις αρχές να αναζητούν την αιτία της. Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ απευθύνθηκε στο έθνος και δήλωσε ότι σχεδόν 11 ώρες αφότου η χώρα βυθίστηκε στο σκοτάδι, οι κυβερνητικοί εμπειρογνώμονες προσπαθούσαν ακόμη να προσδιορίσουν τι συνέβη.
«Ποτέ δεν είχαμε πλήρη κατάρρευση του συστήματος», δήλωσε ο Σάντσεθ, πριν περιγράψει λεπτομερώς ότι στις 12:33 μ.μ. της Δευτέρας το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας της Ισπανίας έχασε 15 γιγαβάτ, το ισοδύναμο του 60% της εθνικής ζήτησης, μέσα σε πέντε δευτερόλεπτα. Ο επικεφαλής επιχειρήσεων του ισπανικού διανομέα ηλεκτρικής ενέργειας Red Eléctrica, Eduardo Prieto, δήλωσε ότι το γεγονός ήταν «έκτακτο και ασυνήθιστο».
Η Ισπανία είχε ανακτήσει περισσότερο από το 92% της ενέργειάς της μέχρι το πρωί. της Τρίτης, σύμφωνα με την Red Eléctrica, και ο πρωθυπουργός δεσμεύτηκε ότι ολόκληρη η χώρα των 48 εκατομμυρίων κατοίκων θα έχει ξανά φως μέχρι το τέλος της ημέρας.
Ήταν η δεύτερη σοβαρή ευρωπαϊκή διακοπή ρεύματος σε λιγότερο από έξι εβδομάδες, μετά την πυρκαγιά της 20ής Μαρτίου που έκλεισε το αεροδρόμιο Χίθροου στο Ηνωμένο Βασίλειο και συνέβη καθώς οι αρχές σε όλη την Ευρώπη προετοιμάζονται για σαμποτάζ που υποστηρίζεται από τη Ρωσία.
Το Εθνικό Κέντρο Κυβερνοασφάλειας της Πορτογαλίας σε ανακοίνωσή του ανέφερε ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η διακοπή λειτουργίας οφείλεται σε κυβερνοεπίθεση. Η Τερέζα Ριμπέρα, εκτελεστική αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αρμόδια για την προώθηση της καθαρής ενέργειας, ανέφερε το ίδιο στους δημοσιογράφους στις Βρυξέλλες και χαρακτήρισε τη διακοπή ρεύματος «ένα από τα σοβαρότερα επεισόδια που έχουν καταγραφεί στην Ευρώπη τον τελευταίο καιρό». «Αναλύουμε όλες τις πιθανές αιτίες χωρίς να απορρίπτουμε καμία υπόθεση», δήλωσε ο Σάντσεθ.
Τα σενάρια που εξετάζονται
Μέχρι στιγμής όλα τα σενάρια εξετάζονται διεξοδικά. Για την αντιμετώπιση του περιστατικού στήθηκε στρατηγείο ώστε να παρθούν όλα τα απαραίτητα μέτρα για την αντιμετώπιση της κρίσης.
Η Red Electrica ισχυρίζεται ότι η διακοπή ρεύματος είναι εξαιρετική και εντελώς ασυνήθιστη και οφείλεται στο ηλεκτρικό δίκτυο.
Οι χώρες της Ιβηρικής μοιράζονται ενιαίο ηλεκτρικό δίκτυο και σύμφωνα με τους Πορτογάλους, η ανισορροπία τάσης ήταν υπεύθυνη για την κατάρρευση. Ωστόσο, υπάρχουν και φωνές που κάνουν λόγο για κυβερνοεπίθεση κατά του ηλεκτρικού δικτύου. Σενάριο που μένει να τεκμηριωθεί, αναφέρει το AFP.
Οι αιτίες που μπορεί να προκάλεσαν το μπλακ άουτ, σύμφωνα με την ΕΡΤ είναι 3:
Κυβερνοεπίθεση
Υπερπαραγωγή ηλιακής ενέργειας και άλλων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας
Διακυμάνσεις θερμοκρασίας που προκάλεσαν «ανώμαλες ταλαντώσεις»
Οι ισπανικές και πορτογαλικές πόλεις που επλήγησαν
Η διακοπή ρεύματος ξεκίνησε το μεσημέρι της Δευτέρας. Τα γραφεία έκλεισαν και η κυκλοφορία των οχημάτων διακόπηκε στη Μαδρίτη και τη Λισαβόνα, ενώ κάποιοι πολίτες στη Βαρκελώνη κατεύθυναν την κυκλοφορία. Τα δρομολόγια των τρένων και στις δύο χώρες σταμάτησαν.
Οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και οι εργαζόμενοι στους σιδηροδρόμους στην Ισπανία χρειάστηκε να βοηθήσουν στην εκκένωση περίπου 35.000 ανθρώπων από πάνω από 100 τρένα που σταμάτησαν στις γραμμές όταν διακόπηκε η ηλεκτροδότηση. Μέχρι τις 11:00 το βράδυ οι επιβάτες από 11 τρένα χρειάζονταν ακόμη εκκένωση, δήλωσε ο Σάντσεθ.
BREAKING : Spain, Portugal and a few other EU countries are in total blackout.
Train passengers in Spain got stuck in the middle of nowhere. This is insane.
(#Spain #poweroutage #blackout
pic.twitter.com/4ulStEARLt— Ismail Mir (@MirTraveldxb) April 28, 2025
Στη Μαδρίτη, εκατοντάδες άνθρωποι σε μια στάση λεωφορείου προς το αεροδρόμιο προσπάθησαν να κάνουν οτοστόπ, καθώς τα λεωφορεία δεν περνούσαν ή έφταναν γεμάτα επιβάτες. Πολλοί κρατούσαν αυτοσχέδιες πινακίδες και προσπαθούσαν να πείσουν τους οδηγούς να τους πάρουν. Ορισμένοι οδηγοί βοηθούσαν κάποιους από αυτούς.
«Είμαι εδώ σχεδόν τρεις ώρες και προσπαθώ να βρω κάποιον να με πάει στο αεροδρόμιο γιατί η οικογένειά μου έφτασε σήμερα και δεν μπορώ να τους μιλήσω», δήλωσε η Τζέσικα Φερνάντες στο Associated Press. «Αυτό είναι τρομακτικό».
Τα συστήματα του μετρό έκλεισαν. «Δεν ξέρω πώς θα πάω σπίτι μου», δήλωσε η κάτοικος της Βαρκελώνης Ιβέτ Κορόνα καθώς παρακολουθούσε μια μεγάλη ομάδα ανθρώπων να μην καταφέρνει να επιβιβαστεί σε ένα λεωφορείο που σταμάτησε για λίγο για να χωρέσει μερικούς επιβάτες.
Τα νοσοκομεία και άλλες υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης πέρασαν σε γεννήτριες και τα πρατήρια καυσίμων σταμάτησαν να λειτουργούν. Δεν ήταν δυνατή η πραγματοποίηση κλήσεων στα περισσότερα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας, αν και κάποιες εφαρμογές λειτουργούσαν σποραδικά. Οι άνθρωποι έψαχναν για ραδιόφωνα που λειτουργούν με μπαταρία.
Είναι σπάνιο να έχουμε μια τόσο εκτεταμένη διακοπή ρεύματος στην Ιβηρική Χερσόνησο, με συνολικό πληθυσμό περίπου 60 εκατομμυρίων ανθρώπων. Τα Κανάρια Νησιά της Ισπανίας, οι Βαλεαρίδες Νήσοι και τα εδάφη της Θέουτα και της Μελίλια, που βρίσκονται απέναντι από τη Μεσόγειο στην Αφρική, δεν επηρεάστηκαν.
Μετά από έκτακτη συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας, ο Σάντσεθ δήλωσε ότι ο στρατός θα διανείμει γεννήτριες και άλλο υλικό στις πληγείσες περιοχές αν χρειαστεί την Τρίτη.
Η κυβέρνηση της Πορτογαλίας δήλωσε ότι η διακοπή φαίνεται να οφείλεται σε προβλήματα εκτός της χώρας, δήλωσε αξιωματούχος στο εθνικό πρακτορείο ειδήσεων Lusa.
Η ηλεκτρική ενέργεια αντλείται από το Μαρόκο και τη Γαλλία για την αποκατάσταση της ηλεκτροδότησης στη νότια και βόρεια Ισπανία, δήλωσε ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, ευχαριστώντας τις κυβερνήσεις τους. Η Ισπανία αύξησε επίσης την παραγωγή από υδροηλεκτρικούς και θερμικούς σταθμούς συνδυασμένου κύκλου.
Με εφεδρικά συστήματα τα αεροδρόμια
Ένα γράφημα στην ιστοσελίδα του ισπανικού δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας που δείχνει τη ζήτηση σε όλη τη χώρα έδειξε απότομη πτώση γύρω στις 12:15 μ.μ. από 27.500 μεγαβάτ σε σχεδόν 15.000 μεγαβάτ.
Τα ισπανικά αεροδρόμια λειτουργούσαν με εφεδρικά ηλεκτρικά συστήματα και ορισμένες πτήσεις καθυστέρησαν, σύμφωνα με την Aena, η οποία διαχειρίζεται 56 αεροδρόμια στην Ισπανία, συμπεριλαμβανομένων της Μαδρίτης και της Βαρκελώνης.
Στη Λισαβόνα, οι τερματικοί σταθμοί έκλεισαν και οι τουρίστες κάθονταν έξω περιμένοντας νέα για τις πτήσεις. «Δεν είδαμε κανένα αεροπλάνο να φτάνει ή να αναχωρεί στα 50 λεπτά που περιμένουμε εδώ», δήλωσε ο Ολλανδός τουρίστας Marc Brandsma. Το ισπανικό κοινοβούλιο στη Μαδρίτη έκλεισε. Το παιχνίδι στο Madrid Open τουρνουά τένις διακόπηκε.
Περισσότεροι από 35.000 άνθρωποι εγκλωβίστηκαν προσωρινά σε τρένα και μετρό και χρειάστηκε χρόνος να απεγκλωβιστούν.
NOW:
Chaos can be seen on the streets of Madrid after a massive power outage across Spain, Portugal and parts of France.
— Megatron (@Megatron_ron) April 28, 2025
Οι δρόμοι της Βαρκελώνης γέμισαν με πλήθος ανθρώπων που συνωστίζονταν μπροστά από τα σκοτεινά καταστήματα και αντάλλασσαν πληροφορίες. «Είμαστε τυχεροί. Κάποιοι άνθρωποι εγκλωβίστηκαν στο μετρό. Και υπάρχει και μια θετική πλευρά: Μιλάμε περισσότερο μεταξύ μας», δήλωσε ο Monste Cortés στη Βαρκελώνη.
Το κυνήγι της συνδεσιμότητας
Όσο περνούσαν οι ώρες, τόσο αυξανόταν και η ανησυχία όσων δεν μπορούσαν να επικοινωνήσουν με τα αγαπημένα τους πρόσωπα. «Δεν μπορώ καν να τηλεφωνήσω στο αφεντικό μου γιατί τίποτα δεν λειτουργεί», δήλωσε η Helen Osorio, υπάλληλος καταστήματος στη Βαρκελώνη.
Στην Τεράσα, μια βιομηχανική πόλη 50 χιλιόμετρα (30 μίλια) από τη Βαρκελώνη, τα καταστήματα που πωλούσαν γεννήτριες δεν είχαν αποθέματα. Η Εθνική Αρχή Εκτάκτων Αναγκών και Πολιτικής Προστασίας της Πορτογαλίας δήλωσε ότι τα εφεδρικά συστήματα ηλεκτροδότησης λειτουργούσαν.
Όλοι οι κρατικοί θεσμοί και οι πληγείσες ιδιωτικές εταιρείες εργάζονται για να κατανοήσουν τι συνέβη», δήλωσε ο πρόεδρος της χώρας, ο οποίος επέμεινε ότι «καμία υπόθεση δεν έχει αποκλειστεί» και ως εκ τούτου η πιθανότητα κυβερνοεπίθεσης παραμένει στο τραπέζι, αν και οι μετεωρολόγοι εξηγούν ότι πιθανότατα πρόκειται για «ατμοσφαιρική δόνηση».
Σε μια ομιλία προς το έθνος, κάλεσε τους ανθρώπους να ελαχιστοποιήσουν τα ταξίδια, να δώσουν προσοχή στις επίσημες δηλώσεις αντί για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και να περιορίσουν τη χρήση των κινητών τηλεφώνων. Σημείωσε επίσης τον «τεράστιο αντίκτυπο» της διακοπής ηλεκτρικού ρεύματος στην καθημερινή ζωή, καθώς και τις οικονομικές απώλειες και το «άγχος σε εκατομμύρια σπίτια». Ο Σάντσες δήλωσε ότι βρισκόταν σε επαφή με τον βασιλιά Φελίπε της Ισπανίας, τους πολιτικούς ηγέτες και την ΕΕ και το ΝΑΤΟ σχετικά με την κρίση.
Τα σχολεία ανακοίνωσε θα ανοίξουν σήμερα Τρίτη (29/4), αλλά χωρίς μαθήματα, έτσι ώστε οι γονείς να μπορούν να πάνε στη δουλειά και να αφήσουν τα παιδιά τους στο σχολείο, αλλά οι εκπαιδευτικοί να μην είναι υποχρεωμένοι να παρευρεθούν. Τουλάχιστον αυτό θα ισχύει στις αυτόνομες περιοχές που έχουν τεθεί υπό κυβερνητικό έλεγχο επειδή έχει κηρυχθεί εθνική έκτακτη ανάγκη.
Συναγερμός στην Ελλάδα μετά το μπλακ άουτ της Ιβηρικής- Όλο το σχέδιο θωράκισης της ενέργειας
Το γενικευμένο μπλακ άουτ που σημειώθηκε σε Ισπανία και Πορτογαλία ενεργοποίησε άμεσα τα αντανακλαστικά της ελληνικής κυβέρνησης. Κατόπιν εντολής του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, πραγματοποιήθηκε έκτακτη σύσκεψη υπό τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, με στόχο την αξιολόγηση των πιθανών επιπτώσεων στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας και την επανεξέταση των μέτρων ενεργειακής θωράκισης της χώρας.
Στη σύσκεψη συμμετείχαν κορυφαία στελέχη, μεταξύ των οποίων ο επικεφαλής ενέργειας της ΡΑΑΕΥ Δημήτριος Φούρλαρης, ο Διοικητής της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας Μιχάλης Μπλέτσας, καθώς και ανώτατοι εκπρόσωποι του ΑΔΜΗΕ και του ΔΕΔΔΗΕ.
Περικοπές «πράσινης» ενέργειας για την προστασία του συστήματος
Ο ΑΔΜΗΕ, υπεύθυνος για την ασφάλεια του ηλεκτρικού συστήματος της χώρας, έχει προετοιμάσει σχέδιο περικοπής της «πράσινης» ηλεκτροπαραγωγής από σταθμούς ΑΠΕ που δεν ελέγχονται κεντρικά (περίπου 3,5 GW φωτοβολταϊκών συνδεδεμένων στο δίκτυο ΔΕΔΔΗΕ). Σε σχετικές ανακοινώσεις, ο Διαχειριστής είχε ήδη κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου για αυξημένη επιφυλακή κατά το Σαββατοκύριακο 27-28 Απριλίου, και επανέλαβε την προειδοποίησή του για σήμερα, 29 Απριλίου.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ενοποιημένου προγραμματισμού του ΑΔΜΗΕ, οι αναγκαίες περικοπές ΑΠΕ ανήλθαν την Δευτέρα (28/4) σε 30 GWh, ενώ σήμερα αναμένεται να αγγίξουν τις 40 GWh, με τις πιο κρίσιμες ώρες μεταξύ 12:00 και 16:00.
Εποχικοί κίνδυνοι λόγω υπερπαραγωγής ΑΠΕ
Οι περικοπές ενέργειας αποτελούν κρίσιμο εργαλείο για τη διασφάλιση της σταθερότητας του ηλεκτρικού συστήματος, ειδικά κατά την άνοιξη και το φθινόπωρο. Την περίοδο αυτή, η έντονη ηλιοφάνεια σε συνδυασμό με τη χαμηλή ζήτηση ρεύματος, οδηγεί σε ανισορροπία παραγωγής-κατανάλωσης. Επιπλέον, οι τεχνικοί περιορισμοί επιβάλλουν την ένταξη θερμικών μονάδων (κυρίως φυσικού αερίου) στο σύστημα, γεγονός που εντείνει το πρόβλημα σε περιόδους μειωμένης ζήτησης, όπως οι αργίες.
Το μπλακάουτ στην Ιβηρική και τα σενάρια κυβερνοεπίθεσης
Η αιτία του εκτεταμένου μπλακάουτ στην Ιβηρική Χερσόνησο δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως. Πριν το περιστατικό, το ισπανικό δίκτυο λειτουργούσε με 82% παραγωγή από ΑΠΕ, κυρίως φωτοβολταϊκά. Η πορτογαλική REN απέδωσε το πρόβλημα σε βλάβη του ισπανικού δικτύου, λόγω σπάνιου ατμοσφαιρικού φαινομένου με ακραίες θερμοκρασιακές μεταβολές που προκάλεσαν ταλαντώσεις στις γραμμές υπερ-υψηλής τάσης (400 KV).
Παράλληλα, αν και το ενδεχόμενο κυβερνοεπίθεσης αποκλείστηκε προσωρινά από Πορτογαλία και Ισπανία, το ζήτημα τέθηκε επί τάπητος και στην ελληνική σύσκεψη. Κυβερνητικό στέλεχος επιβεβαίωσε ότι τα συστήματα του ΑΔΜΗΕ και του ΔΕΔΔΗΕ είναι θωρακισμένα έναντι κυβερνοαπειλών, αν και πάντα «ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες».
Αυξανόμενη απειλή κυβερνοεπιθέσεων στις ενεργειακές υποδομές
Ο κίνδυνος κυβερνοεπιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές αυξάνεται διαρκώς, ιδιαίτερα μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Σύμφωνα με τη WindEurope, έχουν καταγραφεί 6 περιστατικά δολιοφθοράς σε καλώδια ηλεκτρικής ενέργειας από το 2022 και 11 καταστροφές σε υποθαλάσσια καλώδια από το 2023.
Προληπτικά μέτρα λαμβάνονται και σε ευρωπαϊκό επίπεδο: την Παρασκευή, ο ACER δημοσίευσε νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την κυβερνοασφάλεια στις διασυνοριακές ροές ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ η οδηγία NIS2 της Κομισιόν (Οκτώβριος 2024) ενίσχυσε περαιτέρω τις απαιτήσεις προστασίας κρίσιμων υποδομών.
