Το παγκόσμιο δημόσιο χρέος αναμένεται να φτάσει το 100% του παγκόσμιου ΑΕΠ το 2029, επιστρέφοντας στο επίπεδο που είχε φτάσει λίγο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, σύμφωνα με την έκθεση “Fiscal Monitor”, την οποία δημοσιοποίησε το Ταμείο. Οι γεωπολιτικές συγκρούσεις (Μέση Ανατολή) αυξάνουν τους κινδύνους χρηματοοικονομικής αστάθειας, με το παγκόσμιο χρέος να προσεγγίζει επίπεδα-ρεκόρ και μάλιστα έναν χρόνο νωρίτερα σε σχέση με ό,τι προβλεπόταν προηγουμένως. Σε σενάριο κρίσης, το χρέος σε κίνδυνο ενδέχεται να φτάσει ακόμη και το 117,2% του ΑΕΠ, σύμφωνα με το Ταμείο.
Η δυναμική του παγκόσμιου δημόσιου χρέους δεν παρουσίασε ουσιαστική βελτίωση το 2025, ενώ το ξέσπασμα του πολέμου στη Μέση Ανατολή πρόσθεσε μια νέα πηγή δημοσιονομικής πίεσης σε ένα ήδη τεταμένο παγκόσμιο περιβάλλον, σύμφωνα με το ΔΝΤ. Η σύγκρουση έχει σημαντικές παγκόσμιες επιπτώσεις, διαταράσσοντας τον ενεργειακό εφοδιασμό, συσφίγγοντας τις χρηματοοικονομικές συνθήκες και αναγκάζοντας τις κυβερνήσεις να επιλέξουν μεταξύ της προστασίας των πληθυσμών τους από τις απότομες αυξήσεις των τιμών και της διατήρησης του δημοσιονομικού περιθωρίου. Ο δημοσιονομικός αντίκτυπός της είναι εξαιρετικά ασύμμετρος, σύμφωνα πάντα με την έκθεση του Ταμείου.
Η απότομη αύξηση της αβεβαιότητας σχετικά με τις πολιτικές που κυριάρχησε στις οικονομικές προοπτικές πριν από ένα χρόνο έχει υποχωρήσει από το αποκορύφωμά της, αλλά οι υποκείμενες δημοσιονομικές και γεωπολιτικές πιέσεις δεν έχουν μειωθεί. Αν και η παγκόσμια οικονομία έδειξε ανθεκτικότητα, η δημοσιονομική εικόνα έχει επιδεινωθεί. Το παγκόσμιο δημόσιο χρέος αυξήθηκε σε σχεδόν 94% του ΑΕΠ το 2025 και, με βάση τις τρέχουσες τάσεις, θα φθάσει το 100% έως το 2029, επίπεδο που είχε φτάσει προηγουμένως μόνο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Οι ΗΠΑ και η Κίνα
Οι ΗΠΑ παρουσιάζουν δημοσιονομικό έλλειμμα σε επίπεδο γενικής κυβέρνησης της τάξης του 7% έως 8% του ΑΕΠ, παρά το γεγονός ότι λειτουργούν σχεδόν στο μέγιστο των δυνατοτήτων τους, χωρίς να διαφαίνεται κάποιο σχέδιο εξυγίανσης του χρέους, ενώ το ακαθάριστο χρέος τους προβλέπεται να φθάσει το 142% του ΑΕΠ έως το 2031.
Η βραχυπρόθεσμη δημοσιονομική επέκταση της Κίνας, με στόχο τη στήριξη της εγχώριας ζήτησης εν μέσω αποπληθωριστικών πιέσεων, έχει διευρύνει το συνολικό έλλειμμα της χώρας σε σχεδόν 8% του ΑΕΠ, ενώ τα επίμονα μεγάλα ελλείμματα αναμένεται να ωθήσουν το χρέος της προς το 127% του ΑΕΠ έως το 2031.
Στην Ιαπωνία, ο υψηλότερος πληθωρισμός, η αύξηση του ΑΕΠ και τα μικρότερα πρωτογενή ελλείμματα βελτιώνουν τη δυναμική του χρέους, αλλά οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων έχουν ανέλθει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, με πιθανές δευτερογενείς επιπτώσεις για άλλες χώρες. Στην Ευρώπη, αρκετά κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν ενεργοποιήσει ρήτρες εξαίρεσης από τους κανόνες της Ένωσης σχετικά με τα ελλείμματα, προκειμένου να καλύψουν τις αυξανόμενες αμυντικές δαπάνες.
Κίνδυνος
Οι δημοσιονομικές προοπτικές έχουν επιδεινωθεί περαιτέρω από την έκδοση του «Fiscal Monitor» του Απριλίου 2025. Το παγκόσμιο χρέος σε κίνδυνο για τα επόμενα τρία χρόνια (με άλλα λόγια σε περίπτωση παρατεταμένης κρίσης) θα ανέλθει στο 117% του ΑΕΠ, με διαφορά περίπου 20 ποσοστιαίων μονάδων μεταξύ της μέσης πρόβλεψης και του ακραίου σεναρίου, γεγονός που υπογραμμίζει τους αυξημένους κινδύνους επιδείνωσης.
Σύμφωνα με το ΔΝΤ, αρκετοί παράγοντες θα μπορούσαν να επιβαρύνουν τις δημοσιονομικές προοπτικές. Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να επιβαρύνει περαιτέρω τα δημόσια οικονομικά μέσω της αύξησης των τιμών των τροφίμων και των καυσίμων, της αυστηρότερης χρηματοπιστωτικής κατάστασης, της μείωσης της οικονομικής δραστηριότητας και της αύξησης των αμυντικών δαπανών. Σε ένα σενάριο παρατεταμένης σύγκρουσης, το παγκόσμιο χρέος σε κίνδυνο θα μπορούσε να αυξηθεί κατά επιπλέον 4 ποσοστιαίες μονάδες.
Πηγή: ΟΤ
