Υπάρχουν στιγμές που πιάνω τον εαυτό μου να χαζεύει ασταμάτητα στο κινητό. Ένα βίντεο μετά το άλλο. Μια είδηση πιο βαριά από την προηγούμενη. Πόλεμοι, εγκλήματα, τροχαία, οικονομική ανασφάλεια, βία, θυμός, τοξικότητα. Και κάπου εκεί συνειδητοποιώ πως έχουν περάσει ίσως 20 ή 30 λεπτά χωρίς πραγματικά να έχω κερδίσει κάτι. Αντίθετα, νιώθω πιο κουρασμένος, πιο αγχωμένος, πιο «βαρύς» ψυχολογικά.
Αυτό ακριβώς είναι το λεγόμενο doomscrolling. Η ασταμάτητη, σχεδόν εθιστική κατανάλωση αρνητικών ειδήσεων και περιεχομένου μέσα από τα social media και το διαδίκτυο. Ένα φαινόμενο που μπήκε έντονα στη ζωή μας τα τελευταία χρόνια και που, αν είμαστε ειλικρινείς, λίγο ή πολύ το έχουμε ζήσει όλοι.
Το παράξενο είναι πως, ενώ καταλαβαίνουμε ότι αυτό που βλέπουμε μας επηρεάζει αρνητικά, συνεχίζουμε. Σαν να ψάχνει το μυαλό συνεχώς την επόμενη πληροφορία. Την επόμενη είδηση. Το επόμενο σοκ. Και τελικά, χωρίς να το καταλάβουμε, η καθημερινότητά μας γεμίζει άγχος, φόβο και μια μόνιμη αίσθηση πίεσης.
Δεν λέω πως πρέπει να κλείσουμε τα μάτια στην πραγματικότητα. Η ενημέρωση είναι απαραίτητη. Όμως υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στην ενημέρωση και στην ατελείωτη ψηφιακή υπερφόρτωση. Γιατί σήμερα δεν «βλέπουμε» απλώς μια αρνητική είδηση. Τη βλέπουμε ξανά και ξανά. Από διαφορετικές σελίδες, βίντεο, σχόλια και αναρτήσεις που ο αλγόριθμος μάς πετάει συνεχώς μπροστά μας.
Τα social media έχουν έναν τρόπο να κρατούν το μυαλό μας διαρκώς σε κατάσταση συναγερμού. Και όσο περισσότερο αλληλεπιδρούμε με αρνητικό περιεχόμενο, τόσο περισσότερο τέτοιο περιεχόμενο μας εμφανίζεται. Ένας φαύλος κύκλος που πολλές φορές δεν αντιλαμβανόμαστε καν.
Το πιο ανησυχητικό όμως είναι ότι αρχίζουμε να συνηθίζουμε αυτή την κατάσταση. Να θεωρούμε φυσιολογικό να κοιμόμαστε και να ξυπνάμε με το κινητό στο χέρι. Να γεμίζουμε το μυαλό μας με ένταση πριν καν πιούμε τον πρώτο καφέ της ημέρας.
Ίσως τελικά η μεγαλύτερη ανάγκη της εποχής μας να μην είναι να μάθουμε περισσότερα, αλλά να μάθουμε πότε πρέπει να σταματάμε. Να αφήνουμε λίγο το κινητό στην άκρη. Να βγαίνουμε μια βόλτα. Να μιλάμε με ανθρώπους χωρίς οθόνες ανάμεσά μας. Να προστατεύουμε λίγο περισσότερο το μυαλό και την ψυχή μας.
Γιατί η ψυχική υγεία δεν φθείρεται πάντα από ένα μεγάλο γεγονός. Καμιά φορά φθείρεται αργά, σιωπηλά και καθημερινά… με ένα ατελείωτο scroll.
- Ο Βαγγέλης Ιωάννου είναι δημοσιογράφος, μέλος της Ένωσης Συντακτών
