Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε η νέα Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2025-2035, η οποία επιχειρεί να δώσει απαντήσεις στο οξύ στεγαστικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν χιλιάδες νοικοκυριά στη χώρα μας.
Το σχέδιο συγκεντρώνει 50 μέτρα, υφιστάμενα και νέα, με στόχο την αύξηση της προσφοράς κατοικιών, τη στήριξη των ενοικιαστών και των νέων που επιδιώκουν να αποκτήσουν πρώτη κατοικία, αλλά και τη δημιουργία ενός μόνιμου πλαισίου κοινωνικής κατοικίας.
Ανάμεσα στις σημαντικότερες παρεμβάσεις ξεχωρίζουν η προοπτική επιβολής πλαφόν σε συγκεκριμένες κατηγορίες ενοικίων, μέσω της θεσμοθέτησης Εθνικού δείκτη τιμών ακινήτων, ο οποίος θα παρακολουθεί συστηματικά τις τιμές πώλησης και ενοικίασης κατοικιών σε όλη τη χώρα.
Εθνικός Δείκτης Τιμών Ακινήτων
Ο δείκτης θα βασίζεται σε στοιχεία μεταβιβάσεων, μισθώσεων, τραπεζικών αποτιμήσεων, φορολογικών δηλώσεων και άλλων διαθέσιμων δεδομένων της αγοράς. Ωστόσο δεν θα λειτουργεί μόνο ως εργαλείο καταγραφής της αγοράς, αλλά θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για τη διάκριση μεταξύ ελεύθερης και ρυθμιζόμενης αγοράς μίσθωσης.
Μέσω τακτικής επικαιροποίησης και δημοσίευσης συγκρίσιμων στοιχείων, ο δείκτης θα μπορεί, σύμφωνα με τους συντάκτες του σχεδίου, να παράσχει αντικειμενικά δεδομένα για τις τιμές, την περιοχή, την ποιότητα και την ενεργειακή κατάσταση των κατοικιών, μέσω των οποίων θα είναι δυνατό να προσδιορίζεται πότε απαιτείται ειδικότερο πλαίσιο προστασίας των ενοικιαστών και πότε μια κατηγορία ακινήτων θα παραμένει στην ελεύθερη αγορά.
Ειδικά για κατοικίες χαμηλής ποιότητας ή χαμηλής ενεργειακής απόδοσης, προβλέπεται ότι ο δείκτης θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο αναφοράς για τον καθορισμό ανώτατων ορίων μισθωμάτων ή άλλων μηχανισμών προστασίας των ενοικιαστών.
Εφόσον το ακίνητο, για το οποίο θα έχει επιβληθεί ανώτατο όριο μισθώματος ή άλλοι κανόνες ρύθμισης, αναβαθμίζεται μέσω της αξιοποίησης υφιστάμενων κινήτρων, όπως τα προγράμματα «Εξοικονομώ» και «Αναβαθμίζω το Σπίτι μου», θα αίρονται οι κανόνες και θα γίνεται επανένταξή του σε πιο ελεύθερο πλαίσιο διαμόρφωσης τιμών.
Η πρόταση συνιστά την πρώτη οργανωμένη προσπάθεια να συνδεθεί η διαμόρφωση των ενοικίων με αντικειμενικά δεδομένα για την κατάσταση των ακινήτων και τις συνθήκες της αγοράς, προκειμένου να προστατευτούν οι ενοικιαστές.
Ενιαίος Φορέας Στεγαστικής Πολιτικής
Ο Ενιαίος Φορέας Στεγαστικής Πολιτικής προτείνεται ως κεντρικός μηχανισμός συντονισμού και εφαρμογής της εθνικής στεγαστικής πολιτικής, με στόχο την ενιαία οργάνωση, παρακολούθηση και βελτιστοποίηση των επιμέρους στεγαστικών παρεμβάσεων. Ο Φορέας θα λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για τον συντονισμό των αρμόδιων υπουργείων, δημόσιων φορέων, τοπικής αυτοδιοίκησης και λοιπών εμπλεκόμενων οργανισμών, ώστε να περιορίζεται ο κατακερματισμός και να ενισχύεται η συνέπεια στην υλοποίηση των μέτρων.
Με την σύσταση του Φορέα επιχειρείται να καλυφθεί ένα θεσμικό κενό που δημιουργήθηκε το έτος 2012 με την κατάργηση του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας (ΟΕΚ), που ήταν ο βασικός οργανωμένος βραχίονας εφαρμογής στεγαστικών πολιτικών. Ακόμη αναγκαία είναι η διασύνδεση του φορέα με το κτηματολόγιο ώστε να υπάρχει αξιόπιστη λήψη δεδομένων για πρόταση πολιτικών αντιμετώπισης του στεγαστικού ζητήματος.
Ο ρόλος του Φορέα θα περιλαμβάνει την ανάλυση της αγοράς κατοικίας, την παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας των στεγαστικών προγραμμάτων, την υποστήριξη του σχεδιασμού νέων παρεμβάσεων και τη διασφάλιση συνέργειας μεταξύ των διαφορετικών εργαλείων πολιτικής. Παράλληλα, θα μπορεί να υποστηρίζει την ανάπτυξη ψηφιακών εργαλείων, μηχανισμών αξιολόγησης και δεικτών παρακολούθησης, ώστε η στεγαστική πολιτική να βασίζεται σε αξιόπιστα δεδομένα, σαφείς αρμοδιότητες και διαφανείς διαδικασίες εφαρμογής.
Ο Φορέας θα είναι το κεντρικό σημείο σε ένα πολυεπίπεδο πλαίσιο συνεργασίας με Υπουργεία, Τοπική Αυτοδιοίκηση α΄ και β΄ βαθμού, δημόσιους φορείς, τεχνικούς και ερευνητικούς οργανισμούς, τον ιδιωτικό τομέα και την κοινωνία των πολιτών. Η υλοποίηση του θα διασφαλίσει, παράλληλα, ισχυρό ρόλο κεντρικής διοίκησης στεγαστικής πολιτικής (management) για τον συντονισμό των εμπλεκόμενων φορέων, την ωρίμανση των έργων, την παρακολούθηση των χρηματοδοτικών ροών για προσιτή και κοινωνική κατοικία.
Γραφεία Κοινωνικής Μίσθωσης
Τα Γραφεία Κοινωνικής Μίσθωσης προτείνονται ως τοπικοί μηχανισμοί διαμεσολάβησης και υποστήριξης της κοινωνικής και προσιτής μίσθωσης, με στόχο τη σύνδεση διαθέσιμων κατοικιών με τη στεγαστική πολιτική σε επίπεδο πόλης ή δήμου. Θα μπορούν να λειτουργούν ως ενδιάμεσοι φορείς μεταξύ ιδιοκτητών, δήμων, κοινωνικών υπηρεσιών και φορέων υλοποίησης, αναλαμβάνοντας την καταγραφή διαθέσιμων ακινήτων, την υποστήριξη διαδικασιών μίσθωσης και την παρακολούθηση της εφαρμογής των σχετικών όρων.
Τα Γραφεία θα οργανωθούν εντός των Κέντρων Κοινότητας των δήμων, ώστε να διασφαλίζεται η τοπική προσβασιμότητα και η διασύνδεσή τους με τις κοινωνικές υπηρεσίες ενώ ο συντονισμός του δύναται να διασφαλίζεται από τον Ενιαίο Φορέα Στεγαστικής Πολιτικής. Το μέτρο αυτό θα συμβάλει στη διαμόρφωση ολοκληρωμένης τοπικής στεγαστικής πολιτικής, ενισχύοντας την ενεργοποίηση κενών ή ανενεργών κατοικιών και τη δημιουργία οργανωμένων μητρώων διαθέσιμων προσιτών κατοικιών.
Παράλληλα, τα Γραφεία μπορούν να υποστηρίζουν τη συνεργασία με ιδιοκτήτες και ενδιάμεσους φορείς, να διευκολύνουν την εφαρμογή τυποποιημένων διαδικασιών και να ενισχύουν τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα της κοινωνικής μίσθωσης σε τοπικό επίπεδο.
Συναφή πρακτική αποτελεί ο Φορέας Κοινωνικής Μίσθωσης της Αναπτυξιακής Μείζονος Αστικής Θεσσαλονίκης (ΜΑΘ) ΑΟΤΑ στη Θεσσαλονίκη, ο οποίος λειτουργεί ως πρότυπο τοπικού μηχανισμού κοινωνικής μίσθωσης και κοινωνικής κατοικίας, με ρόλο διαχείρισης, διαμεσολάβησης και συντονισμού σε συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση. Αντίστοιχες διεθνείς λογικές εντοπίζονται σε χώρες όπως η Δανία, η Αυστρία, η Γαλλία και η Ιρλανδία, όπου δημόσιοι ή μη κερδοσκοπικοί ενδιάμεσοι φορείς υποστηρίζουν τη λειτουργία της προσιτής μίσθωσης μέσα από οργανωμένη διαχείριση, θεσμική εποπτεία και μακροχρόνια βιωσιμότητα.
Εξειδικευμένο Ταμείο Θεματοφύλακας
Το Εξειδικευμένο Ταμείο – Θεματοφύλακας προτείνεται ως ειδικός μηχανισμός για τη δημιουργία, ανάπτυξη και μακροχρόνια διαχείριση αποθέματος κοινωνικών και προσιτών κατοικιών για τους δικαιούχους της κοινωνικής κατοικίας. Το Ταμείο θα συγκεντρώνει χρηματοδοτικούς πόρους και ώριμα δημόσια ακίνητα, με αποκλειστικό σκοπό την αξιοποίησή τους για στεγαστικές παρεμβάσεις κοινωνικού χαρακτήρα.
Μέσω της λειτουργίας του ως ανατροφοδοτούμενου μηχανισμού, τα έσοδα από μισθώσεις ή άλλες προβλεπόμενες χρήσεις θα επανεπενδύονται στην επέκταση, αναβάθμιση και συντήρηση του κοινωνικού στεγαστικού αποθέματος.
Το Ταμείο προτείνεται να συγκροτηθεί ως εξειδικευμένος φορέας, συμπληρωματικός προς τον υπό σύσταση Ενιαίο Φορέα Στεγαστικής Πολιτικής, με αποκλειστική αποστολή τη συγκέντρωση, ενεργητική διαχείριση και διαρκή ανακύκλωση του αποθέματος προσιτών και κοινωνικών κατοικιών.
Ως μοναδικός θεματοφύλακας του χαρτοφυλακίου προσιτών – κοινωνικών κατοικιών, θα διαχειρίζεται ενεργά τόσο τα συνδεδεμένα ακίνητα όσο και τους χρηματοδοτικούς πόρους που τα υποστηρίζουν, σε λογική revolving fund, ώστε τα έσοδα από μισθώσεις, αποδόσεις ή λοιπές προβλεπόμενες ροές να επανεπενδύονται συστηματικά για τη συντήρηση, επέκταση και μακροχρόνια βιωσιμότητα του κοινωνικού αποθέματος.
Με τον τρόπο αυτό, το Ταμείο δεν θα περιορίζεται σε παθητική κατοχή περιουσιακών στοιχείων, αλλά θα λειτουργεί ως επιχειρησιακός μηχανισμός διατήρησης του κοινωνικού χαρακτήρα των κατοικιών σε βάθος χρόνου, ενισχύοντας τη συνέχεια, την κλίμακα και τη χρηματοοικονομική ανθεκτικότητα της στεγαστικής πολιτικής.
Αντίστοιχες διεθνείς πρακτικές εντοπίζονται στη Δανία, μέσω του Landsbyggefonden, το οποίο λειτουργεί ως ανατροφοδοτούμενος μηχανισμός για την ανανέωση και ανάπτυξη κοινωνικού στεγαστικού αποθέματος, στην Αυστραλία, μέσω του Housing Australia Future Fund, που χρηματοδοτεί την παραγωγή νέων κοινωνικών και προσιτών κατοικιών, καθώς και στον Καναδά και την Αίγυπτο, όπου ειδικοί δημόσιοι φορείς αξιοποιούν δημόσια γη, χρηματοδοτικά εργαλεία και θεσμική διαχείριση για την υλοποίηση στεγαστικών προγραμμάτων.
Τα παραδείγματα αυτά αναδεικνύουν τη σημασία ενός εξειδικευμένου φορέα που συνδυάζει δημόσια αποστολή, επαγγελματική διαχείριση και μακροχρόνια προστασία του κοινωνικού αποθέματος.
insider.gr
