Πού βρισκόμαστε σήμερα
Ο καρκίνος μαστού αποτελεί τον συχνότερο καρκίνο στις γυναίκες διεθνώς, με ποσοστό εμφάνισης περίπου 12%· δηλαδή μία στις οκτώ γυναίκες θα νοσήσει. Παρά την αυξητική τάση των νέων περιστατικών, η θνητότητα έχει μειωθεί σημαντικά. Η πρόοδος αυτή οφείλεται τόσο στη διάγνωση σε πρώιμο στάδιο μέσω προσυμπτωματικού ελέγχου όσο και στη συνεχή εξέλιξη των θεραπευτικών μεθόδων.
Ανατομία και λειτουργία του μαστού
Ο γυναικείος μαστός αποτελείται από αδενικό, λιπώδη και συνδετικό ιστό, ενώ περιλαμβάνει αγγεία, νεύρα και λεμφαδένες της περιοχής. Το σχήμα του καθορίζεται από τους συνδέσμους, τον λιπώδη ιστό και το δέρμα. Για την ακριβή εντόπιση οποιασδήποτε βλάβης, ο μαστός χωρίζεται διαγνωστικά σε τέσσερα τεταρτημόρια, με το άνω έξω τμήμα να παρουσιάζει συχνότερα κακοήθεις αλλοιώσεις.
Οι μεταβολές των γυναικείων ορμονών επηρεάζουν άμεσα τον μαστό, ιδιαίτερα κατά τον κύκλο, την εγκυμοσύνη και τον θηλασμό. Μετά την εμμηνόπαυση ο ιστός παραμένει ευαίσθητος στις ορμονικές επιδράσεις και μεταβάλλεται με την πάροδο του χρόνου. Η ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων σχετίζεται συχνά με αυτές τις ορμονικές επιδράσεις.
Τύποι καρκίνου μαστού
Παρότι πολλές μάζες αποδεικνύονται καλοήθεις, οι κακοήθεις όγκοι προέρχονται συνήθως από το αδενικό τμήμα. Τα συχνότερα καρκινώματα είναι το διηθητικό πορογενές και το διηθητικό λοβιακό, ενώ πιο σπάνιες μορφές περιλαμβάνουν μυελοειδές, βλεννώδες, θηλώδες και σωληνώδες καρκίνωμα, καθώς και τη νόσο Paget της θηλής. Σπάνιοι όγκοι, όπως τα σαρκώματα και τα λεμφώματα, διαγιγνώσκονται μέσω βιοψίας.
Παράγοντες κινδύνου
Η εκτίμηση του κινδύνου για καρκίνο μαστού βασίζεται σε εξατομικευμένα δεδομένα. Σημαντικοί παράγοντες είναι το γυναικείο φύλο, η ηλικία άνω των 40 ετών, το οικογενειακό ιστορικό, μεταλλάξεις στα γονίδια BRCA1/BRCA2, προηγούμενος καρκίνος, πυκνοί μαστοί, παχυσαρκία, κατανάλωση αλκοόλ, πρώιμη εμμηναρχή ή καθυστερημένη εμμηνόπαυση, καθώς και η ηλικία κατά την πρώτη εγκυμοσύνη. Ο θηλασμός φαίνεται να μειώνει τον κίνδυνο.
Η δευτερογενής πρόληψη (αυτοεξέταση, κλινική αξιολόγηση και μαστογραφία) αποτελεί τη σημαντικότερη στρατηγική για έγκαιρη διάγνωση.
Διάγνωση του καρκίνου μαστού
Η διάγνωση ξεκινά με την αναγνώριση κάποιας βλάβης, είτε από την ίδια τη γυναίκα είτε κατά τον προληπτικό έλεγχο. Η μαστογραφία έχει ιδιαίτερη αξία, καθώς μπορεί να εντοπίσει μικρές, αψηλάφητες αλλοιώσεις. Η περιγραφή των ευρημάτων πρέπει να γίνεται με το σύστημα BI-RADS, το οποίο καθορίζει την πιθανότητα κακοήθειας και την ανάγκη για βιοψία.
Η corebiopsy, με τοπική αναισθησία και συχνά υπερηχογραφική καθοδήγηση, επιτρέπει την ακριβή ταυτοποίηση της βλάβης με ελάχιστη ενόχληση. Μετά τη διάγνωση, ακολουθεί η σταδιοποίηση και η επιλογή θεραπείας σε διεπιστημονικό ογκολογικό συμβούλιο.
Θεραπευτική αντιμετώπιση
Η θεραπεία συνδυάζει τοπικές και συστηματικές παρεμβάσεις: χειρουργείο, ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπεία, ορμονοθεραπεία ή στοχευμένες θεραπείες. Η χειρουργική έχει εξελιχθεί σημαντικά, επιτρέποντας πλέον σε πολλές περιπτώσεις τη διατήρηση του μαστού μέσω ογκοπλαστικών τεχνικών. Η τεχνική του φρουρού λεμφαδένα μειώνει την ανάγκη για εκτεταμένο λεμφαδενικό καθαρισμό και περιορίζει τις επιπλοκές.
Τα ποσοστά επιβίωσης είναι εξαιρετικά υψηλά όταν η νόσος ανιχνεύεται σε πρώιμο στάδιο, γεγονός που καθιστά τον προληπτικό έλεγχο καίριας σημασίας.
Για υπεύθυνη αξιολόγηση, έγκαιρη διάγνωση και ολοκληρωμένη καθοδήγηση σχετικά με τον καρκίνο μαστού, επικοινωνήστε με τον Γενικό Χειρουργό Δρ. Γεώργιο Ανθιμίδη.
