Ο δήμαρχος Μαραθώνα Στέργιος Τσίρκας εκπέμπει SOS για το Εθνικό Πάρκο Σχοινιά
Καταγγέλλει πως οι πυροσβεστικοί πύργοι και οι υποδομές επιτήρησης μετά τους ολυμπιακούς του 2004 παραμένουν ακόμη εγκαταλειμμένοι
Ο Δήμος Μαραθώνα, ένας τόπος με βαρύνουσα ιστορική κληρονομιά αλλά και σύνθετες σύγχρονες ανάγκες, βρίσκεται μπροστά σε μια νέα περίοδο μετασχηματισμού. Υποδομές, πολιτική προστασία, κοινωνική συνοχή, περιβαλλοντική διαχείριση και μεγάλα αναπτυξιακά έργα συνθέτουν ένα πολυδιάστατο σχέδιο με ορίζοντα το 2030.
Συνέντευξη στον Βαγγέλη Φανίδη/ dimokratia.gr
Ο δήμαρχος Μαραθώνα Στέργιος Τσίρκας παρουσιάζει τις σημαντικότερες παρεμβάσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη, περιγράφει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ένας από τους μεγαλύτερους δήμους της ανατολικής Αττικής και εξηγεί πώς η αυθεντική μαραθώνια διαδρομή μπορεί να αποτελέσει μοχλό διεθνούς προβολής και ανάπτυξης.
Η πολιτική προστασία ως διαρκής πρόκληση
Οι μεγάλες πυρκαγιές του 2024 άφησαν ισχυρό αποτύπωμα στην περιοχή, αναδεικνύοντας τις ιδιαιτερότητες, αλλά και τις αδυναμίες ενός δήμου με μεγάλη έκταση και σύνθετη γεωμορφολογία. Ο κ. Τσίρκας επισημαίνει ότι η πολιτική προστασία δεν περιορίζεται πλέον στην αντιπυρική περίοδο. Οι συνέπειες μιας φυσικής καταστροφής συνεχίζονται και μετά την κατάσβεση μιας φωτιάς, καθώς οι πλημμύρες, οι κατολισθήσεις, οι χιονοπτώσεις και τα ακραία καιρικά φαινόμενα απαιτούν διαρκή επιφυλακή.
Οπως σημειώνει, η διαχείριση αυτών των φαινομένων προϋποθέτει μόνιμο επιχειρησιακό σχεδιασμό, άμεσο συντονισμό και συνεχή ετοιμότητα των δημοτικών υπηρεσιών καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Ο Στέργιος Τσίρκας μάς λέει χαρακτηριστικά: «Αυτό που πρέπει να γίνει -και το έχω επισημάνει πολλές φορές- είναι να αξιολογούνται οι δήμοι με βάση τα πραγματικά τους χαρακτηριστικά: την έκτασή τους, τη γεωμορφολογία τους και τις ιδιαίτερες ανάγκες που καλούνται να διαχειριστούν. Ο Δήμος Μαραθώνα, για παράδειγμα, εκτείνεται σε 226 τετραγωνικά χιλιόμετρα και διαθέτει διάσπαρτους οικισμούς και υποδομές σε ολόκληρη την έκτασή του.
Σε κάθε σημείο υπάρχουν δρόμοι, δίκτυα ύδρευσης, δίκτυα ηλεκτροφωτισμού και υποδομές που απαιτούν συνεχή συντήρηση και παρεμβάσεις. Είναι προφανές ότι ένας τέτοιος δήμος δεν μπορεί να συγκρίνεται με άλλους δήμους που μπορεί να έχουν μεγαλύτερο πληθυσμό, αλλά καταλαμβάνουν μόλις το ένα τέταρτο της έκτασής του. Δεν είναι λογικό τόσο διαφορετικοί δήμοι να αντιμετωπίζονται με τα ίδια χρηματοδοτικά κριτήρια και να λαμβάνουν αντίστοιχες χρηματοδοτήσεις, όταν οι ανάγκες και οι απαιτήσεις τους διαφέρουν τόσο σημαντικά».
Οι κατασκηνώσεις και ο κοινωνικός τους ρόλος
Σημαντικό κεφάλαιο αποτελούν οι κατασκηνωτικές εγκαταστάσεις του Αγίου Ανδρέα και του Ζούμπερι, οι οποίες φιλοξενούν κάθε καλοκαίρι χιλιάδες παιδιά, ηλικιωμένους και Ατομα με Αναπηρία. Πρόκειται για περιοχές με αυξημένο βαθμό επικινδυνότητας σε περίπτωση πυρκαγιάς, λόγω της πυκνής βλάστησης και της μορφολογίας του εδάφους. Για τον λόγο αυτό ο δήμος έχει προχωρήσει στη φιλοξενία πυροσβεστικών δυνάμεων στις εγκαταστάσεις της Δ’ Παιδικής Εξοχής κατά τη θερινή περίοδο, ώστε να εξασφαλίζεται ταχεία επέμβαση σε περίπτωση ανάγκης. Παράλληλα, δρομολογείται η δημιουργία μόνιμης βάσης εθελοντών δασοπυροσβεστών με επιχειρησιακό αλλά και εκπαιδευτικό χαρακτήρα.
Στόχοι είναι η ενίσχυση της πρόληψης, η καλύτερη προετοιμασία και η εκπαίδευση νέων εθελοντών. Ο δήμαρχος αναφέρεται και στην ανάγκη αξιοποίησης των κατασκηνωτικών υποδομών καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Πολλές εγκαταστάσεις παραμένουν ανενεργές για μεγάλα χρονικά διαστήματα, ενώ θα μπορούσαν να φιλοξενούν σχολικές δραστηριότητες, εκπαιδευτικά προγράμματα και πολιτιστικές ή κοινωνικές δράσεις.
Ξεχωριστή θέση κατέχει η Ε’ Παιδική Εξοχή, όπου φιλοξενούνται παιδιά με αναπηρία. Σύμφωνα με τον κ. Τσίρκα, η λειτουργία της προσφέρει ουσιαστική στήριξη στις οικογένειες που αντιμετωπίζουν απαιτητικές καθημερινές συνθήκες. Παράλληλα λειτουργούν και οι κατασκηνώσεις της ΠΟΣΓΚΑμεΑ, οι οποίες προσφέρουν υπηρεσίες σε παιδιά με ειδικές ανάγκες. Οπως υπογραμμίζει, πρόκειται για δομές που στηρίζονται κυρίως στην αφοσίωση ανθρώπων οι οποίοι εργάζονται με υψηλό αίσθημα ευθύνης.
Ο Μαραθώνιος ως παγκόσμιο σύμβολο
Κεντρικό σημείο της συζήτησης αποτελεί η προσπάθεια διεθνούς κατοχύρωσης της αυθεντικής διαδρομής του Μαραθωνίου. Ο δήμαρχος εκφράζει τον προβληματισμό του για τη μαζική, εμπορική ανάπτυξη εκατοντάδων διοργανώσεων μαραθωνίου παγκοσμίως, εκτιμώντας ότι υπάρχει κίνδυνος να αλλοιωθεί το ιστορικό βάρος του αυθεντικού Μαραθωνίου.
Οπως επισημαίνει, η διαδρομή του Μαραθώνα δεν αποτελεί απλώς ένα αθλητικό γεγονός, αλλά ένα παγκόσμιο σύμβολο συνδεδεμένο με τις αξίες της δημοκρατίας, της ελευθερίας και της ειρήνης. Στο πλαίσιο αυτής της στρατηγικής, ο δήμος προχωρά στη διοργάνωση του πρώτου αυτόνομου Παγκόσμιου Πρωταθλήματος Μαραθώνιου Δρόμου το 2030. Κατά τον κ. Τσίρκα, η συγκεκριμένη διοργάνωση συνιστά ιστορική δικαίωση για τον Μαραθώνα και παράλληλα μια μοναδική ευκαιρία ανάπτυξης.
Μεγάλα έργα υποδομών μέχρι το 2030
Το παγκόσμιο πρωτάθλημα συνοδεύεται από ένα ευρύ πρόγραμμα παρεμβάσεων και έργων. Η χρηματοδότηση από την Περιφέρεια Αττικής αναμένεται να υπερβεί τα 10 με 15 εκατομμύρια ευρώ, με βασικό στόχο την αναβάθμιση της αυθεντικής μαραθώνιας διαδρομής και ιδιαίτερα της αφετηρίας του Μαραθωνίου. Οι παρεμβάσεις αφορούν τόσο λειτουργικές όσο και αισθητικές και ιστορικές βελτιώσεις. Ο δήμαρχος εξηγεί ότι ο σχεδιασμός δεν περιορίζεται στην εξυπηρέτηση μιας αθλητικής διοργάνωσης, αλλά αποσκοπεί στη συνολική αναβάθμιση της διεθνούς εικόνας του Μαραθώνα.
Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, το μεγαλύτερο μέρος των έργων θα πρέπει να ολοκληρωθεί έως το 2028, ώστε η περιοχή να είναι πλήρως έτοιμη το 2030. Οι σχετικές μελέτες βρίσκονται ήδη σε ώριμο στάδιο, ενώ σύντομα αναμένονται οι διαγωνιστικές διαδικασίες. Παρά τις συνήθεις καθυστερήσεις που προκαλεί η γραφειοκρατία, ο κ. Τσίρκας εμφανίζεται αισιόδοξος ότι οι αυστηρές χρονικές δεσμεύσεις θα επιταχύνουν τις διαδικασίες.
Αθλητικές εγκαταστάσεις και δημοτικές υποδομές
Αναφερόμενος στις παρεμβάσεις των τελευταίων ετών, ο δήμαρχος σημειώνει ότι από το 2019 πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες εργασίες ανακαίνισης στα βασικά ποδοσφαιρικά γήπεδα του Μαραθώνα και της Νέας Μάκρης. Παράλληλα συνεχίζονται έργα συντήρησης και αναβάθμισης και σε άλλες εγκαταστάσεις, όπως στο γήπεδο της Αγίας Μαρίνας. Σε εξέλιξη βρίσκεται επίσης πρόγραμμα αποκατάστασης φθαρμένων ταρτάν, τα οποία παρέμεναν χωρίς ουσιαστική συντήρηση επί περισσότερες από δύο δεκαετίες. Ο δήμος, όπως αναφέρει, επενδύει σταθερά στον μαζικό αθλητισμό μέσω παρεμβάσεων σε ανοιχτούς χώρους άθλησης και σχολικές υποδομές. Παράλληλα εξετάζεται η κατασκευή νέου κλειστού γηπέδου μπάσκετ στη Νέα Μάκρη, μέσω χρηματοδότησης του υπουργείου Παιδείας.
Δημαρχείο, αποχέτευση και αντιπλημμυρικά
Ο Στέργιος Τσίρκας υπενθυμίζει ότι όταν ανέλαβε η σημερινή διοίκηση, το 2019, ο δήμος αντιμετώπιζε σοβαρές ελλείψεις. Ενας ιστορικός δήμος σε τόσο μικρή απόσταση από την Αθήνα δεν διέθετε ολοκληρωμένο αποχετευτικό δίκτυο ή ένα σύγχρονο δημαρχείο. Σήμερα, σύμφωνα με τον ίδιο, το έργο αποχέτευσης έχει προχωρήσει περίπου κατά 80%, με την ανάπτυξη σχεδόν 200 χιλιομέτρων δικτύου σε συνεργασία με την ΕΥΔΑΠ. Παράλληλα έχουν δρομολογηθεί η ανέγερση νέου λυκείου και νέου δημαρχείου στην περιοχή της αφετηρίας του Μαραθωνίου.
Οπως υποστηρίζει, τα έργα αυτά θα μεταμορφώσουν την περιοχή τα επόμενα χρόνια. Ενα από τα σημαντικότερα ζητήματα για τον δήμο αφορά την αντιπλημμυρική προστασία. Από τον προσεχή Οκτώβριο αρχίζει, μέσω του υπουργείου Υποδομών, πρόγραμμα συνολικού προϋπολογισμού περίπου 70 εκατομμυρίων ευρώ που αφορά τη Νέα Μάκρη και τον κάμπο του Μαραθώνα. Η ανάγκη για τέτοιες παρεμβάσεις έχει γίνει ακόμα πιο επιτακτική μετά τις μεγάλες φυσικές καταστροφές των τελευταίων ετών. Στόχος είναι η μείωση του κινδύνου πλημμυρών και η προστασία κατοικιών και υποδομών.
Ο Σχοινιάς και το Εθνικό Πάρκο
Ο Σχοινιάς αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα φυσικά τοπόσημα της περιοχής. Ο δήμαρχος εκφράζει τον προβληματισμό του για την κατάσταση που επικρατεί σήμερα και για την έλλειψη ουσιαστικής διαχείρισης από τους αρμόδιους φορείς. Οπως αναφέρει, το θεσμικό πλαίσιο που ισχύει εδώ και δύο δεκαετίες προβλέπει συγκεκριμένες υποδομές πυροπροστασίας, εξυπηρέτησης επισκεπτών και διαχείρισης του χώρου, πολλές από τις οποίες δεν υλοποιήθηκαν ποτέ.
Επιπλέον κρούει τον κώδωνα του κινδύνου προς την Πολιτεία, καταγγέλλοντας πως «εγκαταστάσεις που δημιουργήθηκαν μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες, όπως πυροσβεστικοί πύργοι και υποδομές επιτήρησης, παραμένουν μέχρι και σήμερα παντελώς εγκαταλελειμμένες». Ο δήμος έχει προχωρήσει με ίδιες δυνάμεις στη δημιουργία χώρων φιλοξενίας πυροσβεστικών δυνάμεων μέσα στο πευκοδάσος, εξασφαλίζοντας 24ωρη επιτήρηση κατά την αντιπυρική περίοδο. Ο κ. Τσίρκας ζητά πιο ισορροπημένη διαχείριση, ώστε να συνδυαστεί η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος με την οργανωμένη πρόσβαση των πολιτών.
Αναπλάσεις στη Νέα Μάκρη και… νοοτροπία
Σημαντικές παρεμβάσεις σχεδιάζονται και στη Νέα Μάκρη. Μεταξύ αυτών βρίσκεται η αξιοποίηση του παλιού εγκαταλειμμένου εργοστασίου στο κέντρο της πόλης, ενός χώρου περίπου 40 στρεμμάτων, που παραμένει ανενεργός από το 1968. Το έργο έχει ήδη εξασφαλίσει χρηματοδότηση και οδεύει προς δημοπράτηση. Σχεδιάζεται η δημιουργία πολυχώρου πολιτισμού και κοινωνικών δραστηριοτήτων, με θεατρικές και πολιτιστικές εγκαταστάσεις. Παράλληλα, εξελίσσεται έργο ανάπλασης του κέντρου και της παραλιακής ζώνης της Νέας Μάκρης μέσω του προγράμματος «Αντώνης Τρίτσης», προϋπολογισμού περίπου 10 εκατομμυρίων ευρώ.
Εν τω μεταξύ κατά τη θερινή περίοδο ο πληθυσμός της περιοχής υπερδιπλασιάζεται, προκαλώντας μεγάλες πιέσεις στις υπηρεσίες καθαριότητας. Ο δήμαρχος αναγνωρίζει ότι, παρά τη βελτίωση της κατάστασης, υπάρχουν ακόμα σημαντικές δυσκολίες. Σε εξέλιξη βρίσκεται πρόγραμμα ανανέωσης περίπου του 50% του στόλου απορριμματοφόρων και μηχανημάτων. Το βασικότερο πρόβλημα, ωστόσο, παραμένει η έλλειψη προσωπικού, κυρίως οδηγών, μηχανικών και χειριστών.
Σε αρκετές περιπτώσεις ακόμα και μόνιμες προκηρύξεις παραμένουν χωρίς ενδιαφερόμενους υποψηφίους. Ο Στέργιος Τσίρκας παραδέχεται ότι η ανακύκλωση αποτελεί έναν τομέα στον οποίο ο δήμος υπολείπεται σημαντικά. Παρότι υπάρχουν οχήματα και εξοπλισμός, η έλλειψη προσωπικού προκαλεί σοβαρά εμπόδια στη λειτουργία του συστήματος. Εκτιμά επίσης ότι η ουσιαστική αλλαγή απαιτεί συστηματική εκπαίδευση από τις μικρές ηλικίες, μέσα από σχολικά προγράμματα και δράσεις ενημέρωσης.
Συγκοινωνίες, υγεία, κοινωνική πολιτική
Η επέκταση της αστικής συγκοινωνίας προς τον Δήμο Μαραθώνα χαρακτηρίζεται από τον δήμαρχο ένα όνειρο δεκαετιών που έγινε πραγματικότητα. Οι νέες γραμμές που συνδέουν τη Νέα Μάκρη, τον Μαραθώνα, το Γραμματικό και τον Βαρνάβα με σταθμούς του μετρό έχουν ήδη βελτιώσει την καθημερινότητα εργαζομένων και φοιτητών. Στον τομέα της υγείας, το Κέντρο Υγείας Νέας Μάκρης έχει ενισχυθεί, ενώ δημιουργήθηκαν περιφερειακά ιατρεία στον Μαραθώνα και στο Γραμματικό. Παράλληλα ενισχύθηκαν το κοινωνικό φαρμακείο, το κοινωνικό παντοπωλείο, το πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι» και η μονάδα ψυχολογικής υποστήριξης Θάλπος.
Στον τομέα των ψηφιακών υπηρεσιών, ο δήμος προχωρά σταδιακά σε εκσυγχρονισμό των διαδικασιών, με σημαντικό μέρος των υπηρεσιών να παρέχεται πλέον ηλεκτρονικά. Χρηματοδοτήσεις από το υπουργείο Ψηφιακής Πολιτικής ενίσχυσαν την ανάπτυξη νέων εργαλείων και εφαρμογών. Κλείνοντας ο δήμαρχος αναφέρεται στις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Τοπική Αυτοδιοίκηση. Παρά την αποπληρωμή παλαιών δανείων χωρίς νέο δανεισμό, οι δυνατότητες του δήμου παραμένουν περιορισμένες εξαιτίας της μείωσης κρατικών επιχορηγήσεων, της ενεργειακής κρίσης και των αυξημένων λειτουργικών δαπανών.
Οπως υπογραμμίζει, η υλοποίηση των μεγάλων έργων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από κρατικές και ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις. Με ορίζοντα το 2030 ο Δήμος Μαραθώνα επιχειρεί να μετατρέψει τις προκλήσεις σε ευκαιρίες και να συνδυάσει την ιστορική του ταυτότητα με ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης, που θα στηρίζεται στις υποδομές, στην προστασία του περιβάλλοντος και τη βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών.
Η ιστορική κληρονομιά αφετηρία για το μέλλον
Ο Μαραθώνας δεν είναι ένας συνηθισμένος δήμος. Είναι ένας τόπος που κουβαλά Ιστορία, συμβολισμούς και μια παγκόσμια παρακαταθήκη που ξεπερνά τα γεωγραφικά του όρια. Ταυτόχρονα, όμως, καλείται να διαχειριστεί πολύ σύγχρονες προκλήσεις, από την κλιματική κρίση και την πολιτική προστασία έως τις ανάγκες των υποδομών, της καθημερινότητας και της κοινωνικής συνοχής.
Το στοίχημα της επόμενης περιόδου, σύμφωνα με τον σχεδιασμό της δημοτικής Αρχής, δεν περιορίζεται στην υλοποίηση μεμονωμένων έργων. Αφορά τη συνολική αναδιαμόρφωση της ταυτότητας του δήμου και τη δημιουργία ενός σύγχρονου, λειτουργικού και ανθεκτικού Μαραθώνα. Με το βλέμμα στραμμένο στο 2030 και τη διεθνή διοργάνωση του Παγκόσμιου Πρωταθλήματος Μαραθωνίου, η περιοχή επιχειρεί να αξιοποιήσει την ιστορική της κληρονομιά ως αφετηρία για το μέλλον, επιδιώκοντας να μετατρέψει τον τόπο όπου γεννήθηκε ο Μαραθώνιος σε ένα διεθνές σημείο αναφοράς ανάπτυξης, πολιτισμού και ποιότητας ζωής.
Με αδιάλειπτη παρουσία στην αυτοδιοικητική ζωή της περιοχής
Ο Στέργιος Τσίρκας γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αγία Μαρίνα Νέας Μάκρης, όπου κατοικεί μέχρι σήμερα. Για περισσότερα από 40 χρόνια δραστηριοποιήθηκε επιχειρηματικά στον χώρο της εστίασης και της ανάπτυξης ακινήτων, διατηρώντας παράλληλα μια μακρά και διαρκή παρουσία στην Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Η ενασχόλησή του με τα κοινά ξεκίνησε το 1990, όταν εξελέγη για πρώτη φορά δημοτικός σύμβουλος. Από τότε διατηρεί αδιάλειπτη παρουσία στην αυτοδιοικητική ζωή της περιοχής, γεγονός που τον κατατάσσει μεταξύ των μακροβιότερων αυτοδιοικητικών στελεχών στην Ελλάδα, με πορεία που ξεπερνά τα 35 χρόνια.
Το 1991 καταγράφηκε μία από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές της αυτοδιοικητικής του διαδρομής, όταν εξέφρασε δημόσια την αντίθεσή του στην οικοπεδοποίηση της πρώην Αμερικανικής Βάσης στη Νέα Μάκρη. Αντιδρώντας στις επιλογές της τότε δημοτικής αρχής, υποστήριξε την αξιοποίηση της έκτασης για δημόσιες και πολιτιστικές υποδομές, αναδεικνύοντας την ανάγκη διατήρησης του κοινωφελούς χαρακτήρα της περιοχής. Κατά την περίοδο 1993–1996 και εκ νέου την περίοδο 2007-2008 διετέλεσε πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου στον τότε Δήμο Νέας Μάκρης, ενώ το 1998 ανέλαβε καθήκοντα αντιδημάρχου Νέας Μάκρης.
Μετά την εφαρμογή του προγράμματος «Καλλικράτης» και τη συνένωση των περιοχών Μαραθώνα, Νέας Μάκρης, Γραμματικού και Βαρνάβα, διετέλεσε πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου του ενιαίου Δήμου Μαραθώνος κατά την περίοδο 2011-2014. Το 2019 εξελέγη για πρώτη φορά δήμαρχος Μαραθώνος, επικεφαλής της δημοτικής παράταξης «Πορεία Πράξης», συγκεντρώνοντας ποσοστό 55,63%. Στις δημοτικές εκλογές του 2023 επανεξελέγη από την πρώτη Κυριακή, λαμβάνοντας ποσοστό 52,44%, επιβεβαιώνοντας την εμπιστοσύνη των πολιτών προς το πρόσωπό του και τη διοίκησή του.
