Υπάρχουν φορές που δεν χρειάζεται να ψάξεις πολύ για να βρεις το μεγαλύτερο πρόβλημα μιας περιοχής. Αρκεί να βγεις από το σπίτι σου, να μπεις στο αυτοκίνητο ή να περπατήσεις λίγα μόλις μέτρα στη γειτονιά σου.
Η Ανατολική Αττική δεν είναι αυτή που ήταν πριν από τριάντα χρόνια. Η Ραφήνα, η Νέα Μάκρη, η Αρτέμιδα και τα Σπάτα μεγάλωσαν. Ο πληθυσμός αυξήθηκε, χτίστηκαν χιλιάδες νέα σπίτια, δημιουργήθηκαν νέες γειτονιές, άνοιξαν επιχειρήσεις και οι ανάγκες των κατοίκων πολλαπλασιάστηκαν. Σήμερα μιλάμε για σύγχρονες πόλεις με δεκάδες χιλιάδες κατοίκους, όχι για μικρές κωμοπόλεις όπως τις θυμόμασταν πριν από μερικές δεκαετίες.
Το παράδοξο όμως είναι ότι οι πόλεις μεγάλωσαν, αλλά οι υποδομές τους έμειναν σχεδόν ίδιες.
Οι δρόμοι είναι οι ίδιοι, σχεδιασμένοι για πολύ λιγότερα αυτοκίνητα. Τα πεζοδρόμια, όπου υπάρχουν, εξακολουθούν να δυσκολεύουν ακόμη και έναν άνθρωπο που θέλει απλώς να περπατήσει, πόσο μάλλον μια μητέρα με καρότσι ή έναν συμπολίτη μας με κινητικές δυσκολίες. Οι ελεύθεροι χώροι λιγοστεύουν, οι θέσεις στάθμευσης δεν επαρκούν, ενώ το κυκλοφοριακό αποτελεί πλέον καθημερινό πρόβλημα και όχι μόνο ζήτημα των καλοκαιρινών μηνών.
Την ίδια στιγμή, τα σχολεία πιέζονται από τον συνεχώς αυξανόμενο αριθμό μαθητών, οι δημόσιες υπηρεσίες δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις ανάγκες ενός πολύ μεγαλύτερου πληθυσμού και κάθε νέα πρόκληση αποδεικνύει ότι οι δυνατότητες των πόλεών μας έχουν φτάσει στα όριά τους.
Αρκεί να σκεφτούμε τι συμβαίνει κάθε καλοκαίρι στη Ραφήνα. Το λιμάνι γεμίζει, οι δρόμοι μπλοκάρουν και ολόκληρη η πόλη παραλύει. Στην Αρτέμιδα και στα Σπάτα η κίνηση αυξάνεται κατακόρυφα, ενώ στη Νέα Μάκρη και στον Μαραθώνα οι παραλιακές διαδρομές ασφυκτιούν από επισκέπτες και οχήματα. Δεν πρόκειται για έκτακτα φαινόμενα. Είναι η νέα πραγματικότητα.
Το ίδιο συμβαίνει και με τις υπερπτήσεις των αεροσκαφών, με τις ελλείψεις σε χώρους στάθμευσης, με την ανάγκη για περισσότερους κοινόχρηστους χώρους, για ασφαλείς ποδηλατόδρομους, για σύγχρονες συγκοινωνίες και καλύτερη σύνδεση των περιοχών μεταξύ τους. Όλα αυτά δεν είναι πολυτέλειες. Είναι οι ανάγκες πόλεων που έχουν μεγαλώσει, αλλά εξακολουθούν να λειτουργούν με υποδομές μιας άλλης εποχής.
Το πιο ανησυχητικό όμως δεν είναι ότι υπάρχουν προβλήματα. Προβλήματα υπάρχουν παντού. Είναι ότι έχουμε αρχίσει να τα θεωρούμε φυσιολογικά. Συνηθίσαμε να περιμένουμε στην κίνηση. Συνηθίσαμε να ψάχνουμε για πάρκινγκ. Συνηθίσαμε να βλέπουμε πεζοδρόμια κατειλημμένα, δρόμους που δεν χωρούν την καθημερινότητα και υπηρεσίες που προσπαθούν να εξυπηρετήσουν πολύ περισσότερους ανθρώπους από όσους σχεδιάστηκαν ποτέ να εξυπηρετούν.
Η Ανατολική Αττική δεν χρειάζεται απλώς περισσότερα έργα. Χρειάζεται ένα νέο όραμα. Έναν συνολικό σχεδιασμό που θα κοιτάζει τις ανάγκες των επόμενων είκοσι ή τριάντα χρόνων και όχι μόνο τα προβλήματα του επόμενου καλοκαιριού. Γιατί αν συνεχίσουμε να αντιμετωπίζουμε τις πόλεις μας με τη λογική του χθες, το μόνο βέβαιο είναι ότι τα προβλήματα του αύριο θα είναι ακόμη μεγαλύτερα.
Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη αλήθεια που πρέπει επιτέλους να παραδεχτούμε.
Δεν έχουμε πια χωριά με προβλήματα πόλης. Έχουμε πόλεις που συνεχίζουν να διοικούνται και να σχεδιάζονται σαν να είναι ακόμη χωριά.
- Ο Βαγγέλης Ιωάννου είναι δημοσιογράφος, μέλος της Ένωσης Συντακτών
