Η κεραμοσκεπής Ντεραυλή – σύνθετη λέξη αποτελούμενη από το ντέρα = η θύρα και το αυλή -με το “κοντεμίρη”, το σίδερο που “κρατούσε άμυνα στον τοίχο” όπως έλεγαν οι παππούδες μας, μιας και τοποθετείτο κάθετα από την πόρτα προς τον τοίχο, με την “αμπάρα” η οποία “έπεφτε και σφάλιζε τη δίφυλλη πόρτα από τα μέσα” και συνήθως με το “πορτάτσε”, δηλαδή την μικρή πόρτα που βρισκόταν ενσωματωμένη σε ένα από τα δύο μεγάλα φύλλα και χρησιμοποιείτο κυρίως για να μπαινοβγαίνουν οι άνθρωποι, αποτελούσε σήμα κατατεθέν του Μεσογείτικου σπιτιού.
Κάθε νοικοκύρης που σεβόταν τον εαυτό του είχε στο σπίτι του κεραμοσκεπή ντεραυλή, κυκλούμενη συνήθως από μαρμάρινα ή λίθινα πεζούλια στα οποία κάθονταν τα βράδια.
Σήμερα σώζονται λίγες πλέον στα Μεσόγεια και στέκουν στη θέση θέση τους αντιστεκόμενες στον χρόνο και τη λήθη. Στις φωτογραφίες βλέπουμε δυο χαρακτηριστικές Ντεραυλές του Λιόπεσι, η πρώτη είναι από το σπίτι των Νικολονταβαραίων και η δεύτερη από το σπίτι του Γριζά.
Επιχρωματισμένη φωτογραφία
Πηγή: Λεύκωμα Παιανίας Γεωργίου Χατζησωτηρίου Δήμος Παιανίας 1990, Fb: Δημητρης Σιδερης
