Αισθητή πτώση εμφανίζει το μερίδιο της πλήρως ανεπίσημης εργασίας στην Ελλάδα, καθώς έχει υποδιπλασιαστεί μετά το 2010. Ωστόσο, παραμένει υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ. Οι γυναίκες είναι ο «αδύναμος κρίκος» καθώς πλήττονται περισσότερο, ειδικά στις μη αστικές περιοχές, με ποσοστά διπλάσια από αυτά των ανδρών.
Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι τον περασμένο Φεβρουάριο τα 6 στα 10 πρόστιμα που επέβαλε η Επιθεώρηση Εργασίας ήταν για αδήλωτη εργασία και ψηφιακή κάρτα εργασίας, καθώς σε σύνολο προστίμων 4 εκατ. ευρώ, τα 2,4 εκατ. ευρώ ήταν για αυτές τις δυο παραβάσεις.
Η μεγάλη αύξηση των παραβάσεων και των προστίμων για την αδήλωτη εργασία οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι ένα μεγάλο κομμάτι της αγοράς εξακολουθεί να κινείται στη ζώνη της παραβατικότητας, παρά τις αυστηρές νομοθετικές ρυθμίσεις και τα πρόστιμα που φτάνουν τα 10.500 ευρώ ανά εργαζόμενο.
Η Ελλάδα, το 2024 καταγράφει ποσοστό ανεπίσημης εργασίας 3,5%, υπερβαίνοντας τον μέσο όρο ΕΕ-23 (2,7%). Από το 2007 η τάση είναι σαφώς πτωτική, τόσο συνολικά όσο και για κάθε φύλο, με μικρές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών. Παρά τη βελτίωση, το ποσοστό παραμένει υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, σύμφωνα με το ΙΟΒΕ.
Η ανεπίσημη εργασία είναι ιδιαίτερα έντονη στις μη αστικές περιοχές, φτάνοντας το 8,1% για τις γυναίκες και το 3,9% για τους άνδρες, ενώ στις αστικές περιοχές τα ποσοστά είναι χαμηλότερα (3,9% και 2,1% αντίστοιχα). Η διαφοροποίηση ανά φύλο και περιοχή καταδεικνύει ότι η ανεπίσημη εργασία αποτελεί σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα, με μεγαλύτερη επίπτωση στις γυναίκες εκτός αστικών κέντρων.
Η σύγκριση του ποσοστού ανεπίσημης απασχόλησης στις μη αστικές περιοχές για το 2024 με χώρες παρόμοιων χαρακτηριστικών (Βουλγαρία, Ρουμανία, Ισπανία, Ιταλία και Πορτογαλία) δείχνει ότι η Ελλάδα με 5,56% καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των χωρών υπερβαίνοντας παράλληλα και τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (3,47%).
Στο μεταξύ η Ελλάδα εξακολουθεί να καταγράφει υψηλότερο ποσοστό gender gap τόσο από τον μέσο όρο ΕΕ-2323 (2,3 έναντι 0,6 ποσοστιαίες μονάδες π.μ.), όσο και από τις υπόλοιπες χώρες, επιβεβαιώνοντας τη δυσμενέστερη θέση των γυναικών.
Σημειώνεται πως η ανεπίσημη εργασία μπορεί να αφορά διαφορετικές κατηγορίες εργαζομένων, όπως αυτοαπασχολούμενους που κατέχουν και λειτουργούν άτυπες οικονομικές μονάδες, εξαρτημένους συνεργάτες χωρίς τυπικό καθεστώς σε σχέση με το νομικό και διοικητικό πλαίσιο, εργαζόμενους με μισθωτή σχέση των οποίων η απασχόληση δεν αναγνωρίζεται ουσιαστικά από τον εργοδότη και δεν συνδέεται με πρόσβαση σε θεσμικά μέτρα, καθώς και συμβάλλοντες οικογενειακούς εργαζόμενους σε άτυπες μονάδες.
Το κοινό χαρακτηριστικό των ανεπίσημων μορφών απασχόλησης είναι η έλλειψη θεσμικών ρυθμίσεων, με αποτέλεσμα τη μη απόλαυση πλήρους προστασίας και κοινωνικών δικαιωμάτων, όπως ασφάλιση υγείας, συνταξιοδοτικά οφέλη ή δικαιώματα συλλογικής διαπραγμάτευσης. Αυτή η έλλειψη προστασίας έχει οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις, τόσο στην ευημερία των εργαζομένων, όσο και στην ανάπτυξη της οικονομίας.
Όπως επισημαίνει το ΙΟΒΕ, η ανεπίσημη εργασία στην Ελλάδα συνιστά κοινωνική και οικονομική πρόκληση, με έντονες έμφυλες ανισότητες και γεωγραφικές διαφοροποιήσεις. Την τελευταία δεκαετία έχει καταγραφεί πρόοδος, με συρρίκνωση του ποσοστού ανεπίσημης εργασίας, στην οποία έχουν συμβάλει παρεμβάσεις πολιτικής όπως η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών και της φορολογίας της εργασίας, η ψηφιακή κάρτα εργασίας, και έλεγχοι της ανεξάρτητης αρχής επιθεώρησης της εργασίας.
Ωστόσο τα στοιχεία δεν καταγράφουν την εξέλιξη της υπο-δηλωμένης εργασίας, ενώ ακόμα και η πλήρως ανεπίσημη εργασία εξακολουθεί να υπερβαίνει τον Ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Οι γυναίκες πλήττονται περισσότερο, ειδικά στις μη αστικές περιοχές, με ποσοστά διπλάσια από αυτά των ανδρών. Η απόκλιση από την ΕΕ είναι επίσης εντονότερη στον γυναικείο πληθυσμό και την περιφέρεια. Παρά την σταδιακή μείωση που παρατηρείται τα τελευταία έτη, καθώς τα ποσοστά της Ελλάδας παραμένουν υψηλότερα του ευρωπαϊκού μέσου όρου, αναδεικνύεται η ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις πολιτικής για την ενίσχυση της ισότητας και της ασφάλειας στην αγορά εργασίας, για λόγους κοινωνικής δικαιοσύνης και υγιούς ανταγωνισμού των επιχειρήσεων.
insider.gr
