Σε τριπλό «ναυάγιο» οδηγείται πιθανότατα η πολυδιαφημισμένη διαγωνιστική προσπάθεια για την εγκατάσταση 1.000 σταθερών καμερών, αλλά και των μισών εκ των αρχικά προβλεπόμενων σε λεωφορεία καθώς επίσης και του πληροφοριακού συστήματος για την ψηφιακή καταγραφή παραβάσεων.
Κι αυτό γιατί ο ένας μετά τον άλλον οι διαγωνισμοί για τα συστήματα ψηφιακής επιτήρησης της κυκλοφορίας οδηγούνται σε καθυστερήσεις, ακυρώσεις ή νέους γύρους προσφυγών, με την Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) να διαπιστώσει φωτογραφικούς όρους, ζητώντας είτε τη συνολική ακύρωση της διαδικασίας ή αλλαγές στους όρους.
Η κατάσταση αυτή αν και αποτυπώνει με σαφήνεια το περιβάλλον γύρω από τις δημόσιες συμβάσεις, δημιουργεί συνάμα έντονο προβληματισμό και ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται διαγωνισμοί δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ δεδομένου ότι εμφανίζουν πλημμέλειες είτε σε επίπεδο προετοιμασίας ή – ακόμα χειρότερα – σε επίπεδο διαφανών όρων που προάγουν τον ανταγωνισμό.
Γεγονός είναι, πάντως, πως μέσα σε λίγους μήνες, τρεις διαφορετικοί διαγωνισμοί που σχετίζονται με κάμερες τροχαίας, ψηφιακή διαχείριση παραβάσεων και αυτοματοποιημένους ελέγχους βρέθηκαν αντιμέτωποι με σοβαρές ενστάσεις και προσφυγές από συμμετέχοντες. Σε δύο περιπτώσεις οι διαδικασίες ακυρώθηκαν μετά από παρεμβάσεις της ΕΑΔΗΣΥ, ενώ ο τρίτος παραμένει στον αέρα εδώ και έναν χρόνο, εγκλωβισμένος σε αλλεπάλληλες προσφυγές.
Το «ναυάγιο» των 88 εκατ. ευρώ
Η πιο ηχηρή περίπτωση είναι ο διαγωνισμός του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης για το «Ενιαίο Εθνικό Σύστημα Ψηφιακής Καταγραφής & Διαχείρισης Ελέγχων & Προστίμων Τροχαίας – Ελληνικής Αστυνομίας», ένα έργο που παρουσιάστηκε ως το μεγάλο βήμα για την ηλεκτρονική επιτήρηση των δρόμων, με 1.000 σταθερές κάμερες καταγραφής παραβάσεων σε όλη τη χώρα.
Ο διαγωνισμός για το έργο με βασικό προϋπολογισμό περίπου 35,5 εκατ. ευρώ, αλλά τελικό κόστος μαζί με το δικαίωμα προαίρεσης και την επέκταση διάρκειας που φτάνει τα 88,1 εκατ. ευρώ, ξεκίνησε με πάνω από έναν χρόνο και ματαιώθηκε προτού καλά καλά αρχίσει. Οι προσφορές επρόκειτο να κατατεθούν στις 9 Ιουνίου 2026, αλλά η διαδικασία δεν κατάφερε ποτέ να φτάσει ούτε έως εκεί.
Σχεδόν με το …καλημέρα της προκήρυξης, κατατέθηκαν τρεις προδικαστικές προσφυγές από τα σχήματα NEUROSOFT – OTS, AKTOR και MAYCON. Λίγες ημέρες αργότερα, το ίδιο το υπουργείο με απόφαση που υπογράφει ο υπουργός, Δημήτρης Παπαστεργίου προχώρησε στη ματαίωση του διαγωνισμού.
Παρά το γεγονός ότι πηγές του υπουργείου δεν επιβεβαιώνουν τις αιτιάσεις περί φωτογραφικών όρων, η πλήρης κατάρρευση του διαγωνισμού καταδεικνύει αν μη τι άλλο το γεγονός ότι σχεδιάστηκε πρόχειρα και με όρους που δημιουργούσαν περισσότερα ερωτήματα απ’ όσα απαντούσαν.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι ενστάσεις ήταν πολλές και σοβαρές. Από τη μία, η διακήρυξη προέβλεπε 500 κάμερες για δρόμους τεσσάρων λωρίδων και άλλες 500 για δρόμους δύο λωρίδων, χωρίς όμως να «σπάει» το έργο σε επιμέρους τμήματα. Εταιρείες υποστήριξαν ότι επρόκειτο για δύο διαφορετικά τεχνικά αντικείμενα, τα οποία θα μπορούσαν να δημοπρατηθούν ξεχωριστά.
Από την άλλη, η διακήρυξη δεν ανέφερε ούτε καν πού θα τοποθετηθούν οι κάμερες, μολονότι το κόστος διαφέρει σημαντικά από περιοχή σε περιοχή. Γκρίζα σημεία καταγγέλθηκαν και για τις ίδιες τις τεχνικές προδιαγραφές, ενώ πολλή σκόνη σηκώθηκε και γύρω από το μοντέλο χρηματοδότησης. Η σύμβαση προέβλεπε ότι ο ανάδοχος θα πληρώνεται αποκλειστικά από τα πρόστιμα που θα εισπράττονται από τις παραβάσεις με το έργο ουσιαστικά να αυτοχρηματοδοτείται από τους ίδιους τους πολίτες που θα καταγράφονται να παρανομούν. Οι πληρωμές θα ξεκινούσαν από το τρίτο έτος λειτουργίας και μόνο εφόσον υπήρχαν επαρκή έσοδα από πρόστιμα. Αν τα έσοδα δεν επαρκούσαν, ο ανάδοχος θα πληρωνόταν μόνο μερικώς και οι ανεξόφλητες οφειλές θα μεταφέρονταν στους επόμενους μήνες.
Υστερα από την απόφαση της ματαίωσης ο διαγωνισμός αναμένεται να επαναπροκηρυχθεί με «βελτιώσεις στο τεύχος διακήρυξης», όπως σημειώνουν οι ίδιες πηγές και σε χρόνο που ακόμα δεν είναι γνωστός.
Η ΕΑΔΗΣΥ «γκρέμισε» και τον διαγωνισμό της ΟΣΥ
Ο εν λόγω διαγωνισμός, πάντως, δεν ήταν ο μοναδικός προβληματικός. Λίγους μήνες νωρίτερα, όπως είχε αποκαλύψει το «ethnos.gr», ένας άλλος διαγωνισμός, αυτή τη φορά για τις κινητές κάμερες καταγραφής είχε επίσης μπλοκαριστεί μετά από παρέμβαση της ΕΑΔΗΣΥ, η οποία ζήτησε την ακύρωσή του.
Πρόκειται για τον διαγωνισμό της ΟΣΥ για την εγκατάσταση καμερών σε λεωφορεία, έργο που είχε παρουσιαστεί ως εργαλείο αντιμετώπισης της παράνομης στάθμευσης και των παραβάσεων στις λεωφορειολωρίδες. Ο αρχικός σχεδιασμός αφορούσε 600 κάμερες, όμως η διαδικασία κατέπεσε μετά από προσφυγή εταιρείας που υποστήριξε ότι οι όροι ήταν δυσανάλογοι, ασαφείς και ευνοούσαν συγκεκριμένους παρόχους.
Η ΕΑΔΗΣΥ έκανε δεκτούς όλους τους βασικούς ισχυρισμούς. Κρίσιμο σημείο αποτέλεσε η απαίτηση διαλειτουργικότητας με το υφιστάμενο σύστημα, χωρίς όμως να υπάρχουν δημόσια διαθέσιμες τεχνικές προδιαγραφές. Ουσιαστικά, οι νέοι συμμετέχοντες καλούνταν να συνδεθούν με ένα «κλειστό» σύστημα, στο οποίο μόνο ο προηγούμενος ανάδοχος ή συνεργάτες του είχαν πραγματική πρόσβαση.
Η Αρχή χαρακτήρισε τον όρο προβληματικό και έκρινε ότι περιορίζει αδικαιολόγητα τον ανταγωνισμό. Παράλληλα, εντοπίστηκαν ασαφή κριτήρια αξιολόγησης, μη μετρήσιμες τεχνικές απαιτήσεις και πιστοποιήσεις που δεν συνδέονταν λειτουργικά με το αντικείμενο της σύμβασης.
Αποτέλεσμα ήταν να αποφανθεί ότι «επειδή η ύπαρξη των προσβαλλόμενων όρων, που άπτεται των προϋποθέσεων παραδεκτού των κατατεθεισών προσφορών των οικονομικών φορέων, των προδιαγραφών και των κριτηρίων αξιολόγησης, είναι πιθανό να εμπόδισε τη συμμετοχή και άλλων οικονομικών φορέων, η διακήρυξη θα πρέπει να ακυρωθεί στο σύνολό της, προκειμένου η ανάθεση της εν λόγω σύμβασης να επαναπροκηρυχθεί μετά από αναπροσαρμογή των επίμαχων όρων».
Ακολούθησε η πλήρης ακύρωση του διαγωνισμού του 1,56 εκ. ευρώ συν ΦΠΑ και η επαναπροκήρυξή του από την ΟΣΥ στα τέλη του περασμένου Μαρτίου με «ψαλιδισμένο» τόσο τον προϋπολογισμό που μειώθηκε στα 777.728 ευρώ, όσο και τον αριθμό των καμερών που έπεσε στις 250. Έως και σήμερα, πάντως, αν και πληροφορίες αναφέρουν ότι έχουν εγκατασταθεί 35 κάμερες σε οδικά ΜΜΜ της πρωτεύουσας, ο αρμόδιος φορέας (Οδική Υπηρεσία Συστημάτων Εποπτείας και Ασφάλειας) έχει αναρτήσει στη «Διαύγεια» την έγκριση εγκατάστασης σε 25 εξ αυτών.
«Όμηρος» προσφυγών ο τρίτος διαγωνισμός
Την ίδια στιγμή, ο τρίτος διαγωνισμός που αφορά το εθνικό πληροφοριακό σύστημα ψηφιακής καταγραφής παραβάσεων αν και είχε προκηρυχθεί πρώτος από όλους, παραμένει ουσιαστικά παγωμένος εδώ και έναν χρόνο με τον …λευκό καπνό να αργεί ακόμα να φανεί.
Η διαδικασία βρίσκεται στον αέρα από τον Μάιο του 2025, με προϋπολογισμό που μαζί με τον ΦΠΑ φτάνει τα 12,8 εκατ. ευρώ. Το έργο αντικείμενο του οποίου ήταν η ανάπτυξη λογισμικού για την ψηφιακή καταγραφή και διαχείριση ελέγχων και προστίμων της Τροχαίας, είχε διάρκεια 12 μήνες, η οποία έχει «φαγωθεί» όλη χωρίς η διαδικασία να έχει περάσει ούτε καν στο στάδιο της ανάθεσης.
Ο διαγωνισμός είχε δεχτεί αρχικά προσφυγές από δύο διαφορετικά σχήματα. Οι προσφυγές έγιναν εν μέρει δεκτές, με το υπουργείο, σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές, να προχωρά σε αναβαθμολόγηση των τεχνικών κριτηρίων με προφανή στόχο τη συνέχιση της διαδικασίας.
Ωστόσο οι αλλαγές φαίνεται πως δεν έπεισαν τους προσφεύγοντες, οι οποίοι προχώρησαν στην εκ νέου κατάθεση προσφυγών με αποτέλεσμα να αναμένεται ξανά απόφαση της ΕΑΔΗΣΥ, η οποία θα κρίνει οριστικά την τύχη του διαγωνισμού.
