Σε ανάρτηση του ο πρώην Δήμαρχος Ραφήνας Πικερμίου Βασίλης Πιστικίδης αναφέρεται στη ζωή και το έργο του Τριγλιανού Αγιου Χρυσόστομου Σμύρνης
Αναλυτικά ο κ Πιστικίδης αναφέρει:
Είναι γνωστή η ζωή και το έργο του Αγίου Χρυσοστόμου είτε ως Μητροπολίτης Δράμας είτε ως Μητροπολίτης Σμύρνης. Αφιέρωσε όλο του το βίο για κάθε ωραίο, μεγάλο και αληθινό, επιτελώντας παντού και πάντα έργο θρησκευτικό, κοινωνικό αλλά και πατριωτικό. Στις 14 Σεπτεμβρίου τιμήσαμε την Ημέρα Εθνικής Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας και μέσα σε αυτές τις γραμμές θα προσπαθήσω να φωτίσω μια άλλη πτυχή της ζωής Του. Αυτή της αγάπης του και του μεγίστου ενδιαφέροντος του για τη πόλη του, την αγαπημένη του γενέτειρα Τρίγλια.
Οι περίοδοι που βρέθηκε στη πόλη που γεννήθηκε, είναι συνοπτικά τα χρόνια των δύο εξοριών που υπέστη ως Μητροπολίτης Δράμας. Δηλαδή είναι τα διαστήματα από τον Αύγουστο του 1907 ως τον Αύγουστο του 1908 και από τον Ιανουάριο του 1909 ως τον Μάιο του 1910. Αυτές τις πληροφορίες αντλούμε από τα πρακτικά της Δημογεροντίας της Τρίγλιας ή των Γενικών Συνελεύσεων των κατοίκων. Στη Τρίγλια, και κατά τη διάρκεια της δεύτερης εξορίας μαθαίνει και την εκλογή του από το Πατριαρχείο ως Μητροπολίτης Σμύρνης και θα αναχωρήσει για τη μεγάλη Ιωνική πόλη στις 10 Μαΐου 1910.
Μετά την εκλογή και την εγκατάστασή του στην Σμύρνη συνεχίζει να φροντίζει με αμείωτο ενδιαφέρον για τα κοινά της Τρίγλιας, την οποία και θα επισκεφθεί με την θέλησή του και όχι εξόριστος, τον Σεπτέμβρη του 1913.
Επισκέπτεται για τελευταία φορά την Τρίγλια, στις 14 Οκτωβρίου του 1920 και φαίνεται ότι παρέμεινε τουλάχιστον μέχρι τις 20 Οκτωβρίου, ημέρα κατά την οποία επισκέφθηκε τη πόλη ο στρατηγός Ιωάννου. Οι Τριγλιανοί του επιφύλαξαν σ’ αυτήν την επίσκεψη θριαμβευτική υποδοχή. Κατά την Γενική Συνέλευση που πραγματοποιήθηκε προήδρευσε ο ίδιος και καταχώρισε ιδιόχειρα το πρακτικό της συνεδρίασης, όπου υπογράφουν: «Ο Σμύρνης Χρυσόστομος, οι μετ΄ εμού επί τούτω εκ Κωνσταντινουπόλεως ελθόντες φίλοι και οι τα κοινά του τόπου διέποντες». Στα πρακτικά υπάρχει αναμνηστική εγγραφή και για την επίσκεψη του στρατηγού Ιωάννου όπου πέρα από τον Χρυσόστομο και τον στρατηγό υπογράφουν και ο Μητροπολίτης Καμπανίας Διόδωρος, ο Μητροπολίτης Σερρών, οι αρχιμανδρίτες Χρύσανθος και Νικηφόρος, ο ιερέας Χριστόδουλος Σταυρίδης και άλλοι.
Ας επιστρέψουμε όμως στα πρακτικά της εφοροδημογεροντίας.
Στο πρακτικό της γενικής συνέλευσης στις 8 Νοέμβρη 1908 αναφέρεται: « …κατά πρόσκλησιν του μητροπολίτου Δράμας Χρυσοστόμου, συμπολίτου ημών, παρεπιδημούντος ενταύθα δια τας εν Μακεδονία καιρικάς του έθνους περιστάσεις και υπό την προεδρείαν αυτού συνελθόντες…». Οι συγχωριανοί του στη συνέλευση αυτή τον πληροφορούν για τη κατάσταση της κοινότητας και κείνος διατυπώνει την άποψή του που καταχωρείται στο πρακτικό: « …της αυτού Σεβασμιότητος ειπόντος ότι ¨ … επανερχόμενος εις την γενέτειραν δεν βλέπει την εν αυτή εμπορικήν πρόοδον εις το ευάρεστον εκείνον σημείον εις το οποίον πάντες οι καλοί πολίται επιθυμούμεν να βλέπωμεν την πατρίδα και ευρίσκων και λόγους της τοιαύτης εμπορικής στασιμότητος την έλλειψιν συνεταιρικού δια το οποίον απεδείχθη ότι τα μικρά γίγνονται μεγάλα και προοδεύουσιν εμπορικώς και βιομηχανικώς αι κοινότηται…». Γνωρίζει πολύ καλά ότι στην Τρίγλια οι κάτοικοι ασχολούνται παραδοσιακά με την μεταξο-σκωληκοτροφία και ότι υπάρχει, εκτός από την πρώτη ύλη, και διαθέσιμο εργατικό δυναμικό, που, ελλείψει εργασίας, βρίσκει διέξοδο στη μετανάστευση. (Ήδη υπήρχαν Τριγλιανοί μετανάστες στις Ηνωμένες Πολιτείες και στη Ρουμανία). Προτείνει λοιπόν « …να σχηματισθεί μετοχική εταιρεία προς ίδρυσιν μεταξουργείου αφού και η μέταξα καλλιεργείται άφθονος…και εργατικαί χείρες δεν ελλείπουσιν και αι οποίαι ελλείψει εργασίας εκπατρίζονται…» Η πρόταση του Χρυσόστομου εγκρίθηκε ομόφωνα και αποφασίσθηκε η έκδοση 100 μετοχών προς 25 λ.τ. η μία. Η εταιρεία φαίνεται ότι λειτούργησε πριν το 1910 διότι σε πρακτικό με ημερομηνία 19 Απριλίου 1910 υπάρχει ο διορισμός οικονομικής διαχειριστικής επιτροπής για την αποπεράτωση των σχολικών κτιρίων, που αποτελείτε από το προεδρείο της μετοχικής εταιρίας.
Ο Χρυσόστομος ενδιαφέρθηκε σοβαρότατα για την Παιδεία στην Τρίγλια. Άλλωστε η πορεία του στη Δράμα αυτό μαρτυρά από τα 34 σχολεία που ίδρυσε. Ασχολείται, λοιπόν, στη πόλη του πια, με την επάρκεια των σχολικών κτιρίων και με την όσο δυνατόν καλύτερη λειτουργία τους. Πρότεινε την επέκταση των παλιών σχολείων, την ανοικοδόμηση άλλων ακόμη και τη μετατροπή της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου σε σχολείο. Θα φρόντιζε μάλιστα ο ίδιος να καλυφθούν οι δαπάνες αυτές από δωρεές, χωρίς πρόσθετες επιβαρύνσεις του λαού, όπως δήλωσε στη συνέλευση της 16ης Μαρτίου 1908. Για την υλοποίηση αυτών ο Χρυσόστομος αλλά και οι Τριγλιανοί κινητοποιήθηκαν. Βρέθηκαν τα οικόπεδα, έγιναν οι μελέτες και τα σχέδια. Χωρίς να περιμένουν την άδεια(φιρμάνι) και με πρωτεργάτη τον Χρυσόστομο οι εργασίες άρχισαν και κτίσθηκε το πρώτο πάτωμα, που διαμορφώθηκε σε έξι προσοδοφόρα καταστήματα. Τα πρώτα έξοδα καλύφθηκαν από τα πλεονάσματα των εκκλησιών και από δωρεές. Δωρεές από τον Ι. Σάπαρη, Τριγλιανό που πρόκοβε στο Βουκουρέστι και από ομογενείς της Αμερικής, στους οποίους με επιστολή την 1η Νοεμβρίου 1909 ο Χρυσόστομος ζητούσε την οικονομική συνδρομή τους. Τα χρήματα που συγκεντρώθηκαν δεν ήταν αρκετά να αποπερατωθούν τα νέα σχολεία και αποφασίσθηκε για την ολοκλήρωση των εργασιών να πάρουν και δάνειο 500 λ.τ. που θα το ξοφλούσαν από τα νοίκια των καταστημάτων στα νεόκτιστα σχολεία και τα έσοδα από τα παλαιά σχολικά κτίρια. Με γενικές συνελεύσεις πέρα από τη σύναψη του δανείου αποφασίσθηκε η μετατροπή του παλαιού αρρεναγωγείου σε χάνι και του παλαιού παρθεναγωγείου σε υφαντουργείο και το ισόγειό του σε θέατρο. Ο Χρυσόστομος φρόντισε και για τον εξοπλισμό των νέων σχολείων πράγμα που το έκανε συχνά και μετά ως Μητροπολίτης Σμύρνης αποστέλλοντας ότι μπορούσε να βοηθήσει στην εύρυθμη λειτουργία των σχολικών μονάδων της Τρίγλιας. Η ολοκλήρωση των έργων, δηλαδή του τριώροφου νέου αρρεναγωγείου (φωτ σχεδίου) που μέχρι σήμερα δεσπόζει με τον όγκο του στη παλιά Τρίγλια, αλλά και του νέου σχολικού κτιρίου για το παρθεναγωγείο, θα χρειασθεί τέσσερα περίπου χρόνια και την 1η Σεπτεμβρίου 1913 ο Χρυσόστομος έρχεται εκτάκτως στην Τρίγλια από τη Σμύρνη, και τα εγκαινιάζει. Όμως κάνει και κάτι άλλο, καταχωρεί ιδιόχειρα στα πρακτικά της συνέλευσης πρόταση ελέγχου των λογαριασμών για τα χρήματα που δαπανήθηκαν, αφού θέλει τα πάντα να λειτουργούν με διαφάνεια και επίσης αναφέρεται στη μεγάλη προθυμία και ζήλο των συμπατριωτών του οι οποίοι προσέφεραν όχι μόνο οικονομική βοήθεια αλλά και προσωπική εργασία. Πολλοί ήσαν αυτοί που είχαν αναλάβει με ένθερμο ενθουσιασμό τη μεταφορά δομικών υλικών και πολλοί οι τεχνίτες που αφιλοκερδώς εκτέλεσαν διάφορες οικοδομικές εργασίες στα νέα σχολικά κτίρια. Αξίζει να αναφερθεί ότι σε όλα τα έργα που γίνονται στη Τρίγλια με την παρουσία, την προτροπή, την ηγεσία του Χρυσόστομου πάντα ο ίδιος ενδιαφέρεται να μην υπάρξει αμφιβολία ως προς την σωστή διαχείριση των χρημάτων και φροντίζει να διορίζονται από την γενική συνέλευση επιτροπές οικονομικού ελέγχου, που ενημέρωναν τους Τριγλιανούς. Ο Χρυσόστομος δεν ξέχασε και την μικρή τουρκική κοινότητα που ζούσε στην Τρίγλια αφού παράλληλα ασχολήθηκε με το κτίσιμο σχολείου και για τα παιδιά των μουσουλμάνων.
Για την ενίσχυση των εσόδων της κοινότητας ο Χρυσόστομος προτείνει και εγκρίνεται (19 Απρ 1910 ) η λειτουργία κοινοτικού κηροποιείου, που θα είχε το μονοπώλιο της παραγωγής και διάθεσης κεριών για τις εκκλησίες. Το κηροποιείο ιδρύθηκε και άρχισε να αποδίδει έσοδα που διατίθεντο για τη λειτουργία των σχολείων.
Ένας λόγος για την μη ικανοποιητική οικονομική ανάπτυξη της Τρίγλιας ήταν για το Χρυσόστομο η έλλειψη στοιχειωδών λιμενικών εγκαταστάσεων. Έτσι με πρόταση του, αποφασίζουν και αναθέτουν στον μηχανικό Απόστολο Πίστικα, την κατασκευή αποβάθρας μήκους 80 μέτρων, με τη χρησιμοποίηση κάποιου ναυαγίου «ως γεφυροσκαφίου». Για την αποπεράτωση του έργου βοήθησαν οικονομικά ο ίδιος ο Ιεράρχης, ο γαμπρός του Φίλ. Καβουνίδης και ο Ι. Σάπαρης. Μάλιστα μετέπειτα στις 19 Οκτωβρίου 1921 για την ακόμη καλύτερη κατασκευή της και εκσυγχρονισμό της προτείνει την σύναψη δανείου από τη μοναστηριακή επιτροπή που θα εξοφλείτο είτε από δωρεά του Ι. Σάπαρη είτε από τα έσοδα που θα προέκυπταν από τη λειτουργία της αποβάθρας.
Ο Χρυσόστομος από τότε που ήλθε στην Τρίγλια το 1907, στην πρώτη εξορία του, γνώριζε ότι το νεκροταφείο που υπήρχε δεν εξυπηρετούσε τις ανάγκες. Φρόντισε λοιπόν να ιδρύσουν νέο για την λειτουργία του οποίου συντάχθηκε και ειδικός κανονισμός. Ο χώρος του νέου νεκροταφείου ήταν της ιδιοκτησίας της Ιεράς Μονής Μηδικίου και ήλθε στην κατοχή της Κοινότητας Τρίγλιας με ανταλλαγή ενός κοινοτικού κτήματος. Το νέο νεκροταφείο, όπως αναφέρεται και σε επιστολή του Χρυσόστομου ήταν ένα από τα πλέον εξαίρετα συγκρινόμενο ακόμη και με τα ευρωπαϊκά. Θύμιζε περισσότερο πάρκο με άριστη ρυμοτομία και ήταν γεμάτο τριανταφυλλιές και άλλα λουλούδια.
Το έργο του Χρυσόστομου δεν σταματά εδώ.
Ιδρύει Φιλόπτωχο Αδελφότητα και Μουσικό Σύλλογο. Στρέφεται για βοήθεια και πάλι στον γαμπρό του Φιλ. Καβουνίδη, και εκείνος όπως πάντα, δέχεται και αγοράζει σαρανταδύο μουσικά όργανα από τη Ιταλία και συγκροτούν την Φιλαρμονική της Τρίγλιας με μουσικοδιδάσκαλο τον Θεοφάνη Κελέκη.
Προτείνει ακόμη και αλλαγή του Κοινοτικού Κανονισμού. Επιτροπή υπό την προεδρία του συντάσσει νέο κανονισμό που εγκρίνεται από την γενική συνέλευση των κατοίκων της Τρίγλιας στις 13 Ιανουαρίου 1908. Στον κανονισμό προβλέπεται ο τρόπος λειτουργίας της εφοροδημογεροντίας, των εκκλησιών και των εκκλησιαστικών επιτροπών.
Φροντίζει για την επίλυση των προβλημάτων που υπήρχαν μεταξύ της Κοινότητας, των Μονών της περιφέρειας Τρίγλιας και του Πατριαρχείου. Προτείνει να συντηρούνται οι μονές από την Κοινότητα και να πληρώνονται οι ετήσιες δόσεις στο Πατριαρχείο προκαταβολικά από την ίδια, με την προϋπόθεση ότι τα έσοδα των μονών (Αγίου Ιωάννου Πελεκητής και Αγίων Πατέρων) θα πηγαίνουν στο Κοινοτικό Ταμείο, η διαχείριση των μονών (έσοδα από καλλιέργειες κτημάτων κλπ) διενεργείται από εννεαμελή επιτροπή.
Όπως παντού όπου πέρασε, έτσι και στην Τρίγλια ο Χρυσόστομος ενδιαφέρθηκε για την άθληση και τη νεολαία. Πέρα από τον Μουσικό Σύλλογο ίδρυσε γυμναστήριο τόσο άρτιο και λαμπρό που οι Τριγλιανοί το αποκαλούσαν «Στάδιο».
Ο Χρυσόστομος κατόρθωσε με το παράδειγμά του να κινήσει το ενδιαφέρον εύπορων συγχωριανών του εγκατεστημένων στην Τρίγλια ή εκτός της πόλης για να βοηθήσουν οικονομικά χρηματοδοτώντας τα διάφορα κοινωφελή έργα.
Το χωριό, βρήκε τον Ηγέτη του, στο πρόσωπο του Ιεράρχη.
Το πάθος του για πρόοδο και ανάπτυξη, η αγάπη του για την Τρίγλια ήταν οι μοχλοί για την αλλαγή της πόλης. Ο Μητροπολίτης ήταν πρώτος στις ιδέες και στις προτάσεις για την πρόοδο, ήταν ο πρώτος που προσέφερε διάφορα ποσά από τα προσωπικά του έσοδα για οικονομική ενίσχυση στα εκτελούμενα έργα, ήταν ο πρώτος που έδινε το παράδειγμα μ’ ένα φτυάρι στο χέρι και στις κατασκευές, ώστε όπου έπρεπε οι Τριγλιανοί να προσφέρουν προσωπική εργασία.
Οι κάτοικοι της Τρίγλιας, για να τιμήσουν το Χρυσόστομο για τις ευεργεσίες του και για τη συμβολή του στην ανάπτυξη της πόλης, ετοίμαζαν κάθε χρόνο, κατά την ονομαστική του εορτή, ιδιαίτερο γιορταστικό πρόγραμμα, που περιλάμβανε συλλείτουργο και αρτοκλασία. Αποστελλόταν στον ίδιο από τους δημογέροντες συγχαρητήριο τηλεγράφημα και γινόταν επίσημη επίσκεψη στην οικογένειά του.
Ποτέ ο Χρυσόστομος δεν έπαψε να ενδιαφέρεται για την Τρίγλια, πάντα αλληλογραφούσε με τους δημογέροντες και σε κάθε δύσκολη στιγμή ήταν δίπλα τους
Ήταν ο φύλακας άγγελος της Τρίγλιας και των Τριγλιανών,
ο φωτισμένος ηγέτης τους,
το πιο άξιο τέκνο της αγαπημένης και αλησμόνητης πατρίδας.
