Benny and Joon (1993): Πώς η αγάπη, η Τέχνη και η ελευθερία μπορούν να απαλύνουν τα βάσανα των ανθρώπων

Η ταινία «Μπέννυ και Τζουν» είναι μια ρομαντική κομεντί με δόσεις δράματος που σπάει τα κλισέ του είδους με ρεαλιστικές καταστάσεις, καθώς χρωματίζεται από την ψυχική ασθένεια της Τζουν. Η σκηνοθεσία ανήκει στον Τζερεμάια Τσέσικ και στους πρωταγωνιστικούς ρόλους έχουμε τον Έινταν Κουίν (Μπέννυ), την Μέρι Στιούαρτ Μάστερσον (Τζουν) και τον Τζόνι Ντεπ (Σαμ). Τα στοιχεία που κάνουν το έργο να ξεχωρίζει είναι η δύναμη της ιστορίας με τις εναλλαγές ελαφράς κωμωδίας και δράματος και το βάρος των ερμηνειών του πρωταγωνιστικού τρίο, τόσο στα ξεσπάσματα της Τζουν, όσο στην γενικότερη καρικατούρα της παρουσίας του Σαμ.

Υπόθεση

Ο Μπέννυ και η Τζουν είναι δύο αδέρφια που έχασαν τους γονείς τους σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα όντας νεαροί και πλέον συγκατοικούν ώστε ο Μπεν να φροντίζει την Τζουν η οποία πάσχει από μια ψυχική ασθένεια με αρκετά συχνά ξεσπάσματα επιθετικότητας και κρίσεων. Ο Μπεν τα πρωινά εργάζεται ως μηχανικός αυτοκινήτων και την υπόλοιπη μέρα απασχολείται με την αδερφή του. Η Τζουν παραμένει στο σπίτι όπου ασχολείται κυρίως με την ζωγραφική και άλλες καλλιτεχνικές δραστηριότητες ενώ όσες οικιακές βοηθούς έχει προσλάβει ο αδερφός της, παραιτούνται σε μικρό χρονικό διάστημα λόγω της συμπεριφοράς της Τζουν προς αυτές. Έτσι ο προβληματισμένος Μπεν αρνούμενος να εγκαταστήσει την αδερφή του σε κάποιο ίδρυμα, επιμένει να προσπαθεί, παραμελώντας την προσωπική του ζωή που τείνει προς την απόλυτη ανυπαρξία. Όλα αυτά μέχρι την στιγμή της εμφάνισης του Σαμ που θα δώσει άλλο τόνο στις ζωές όλων τους.

Ο Τζόνι Ντεπ σε ρόλο «Μπάστερ Κίτον»

Ο νεαρός Τζόνι Ντεπ παρουσιάζεται στην ταινία ως ένας ιδιαίτερος, ευγενικός και χαρισματικός νεαρός υποδυόμενος τον Σαμ που είναι βαθιά επηρεασμένος από τον βουβό κινηματογράφο και ειδικότερα τον πρωτοπόρο Μπάστερ Κίτον, κωμικό και σκηνοθέτη της εποχής της δημιουργίας του σινεμά με σήμα κατατεθέν τις κινήσεις του σώματος του σε συνδυασμό με το ανέκφραστο πρόσωπο του όσο ακραίο και κωμικό να ήταν αυτό που παρουσίαζε. Ο Σαμ εισβάλει στις ζωή των αδερφιών με ένα απίθανο τρόπο, σε μια βραδιά πόκερ του Μπεν με τους φίλους του όπου ένας από αυτούς ποντάρει τον ξάδερφο του Σαμ (!) ώστε να μπορέσει να τον ξεφορτωθεί από το σπίτι του, όπως τους δικαιολογείται ο ίδιος. Έτσι επιστρέφουν στο σπίτι όντας τρεις πλέον, με τον Σαμ να αναγνωρίζει την φιλοξενία του Μπεν και να γοητεύεται από την Τζουν και να προσπαθεί μέσα από την φροντίδα του σπιτιού και της παρέας με την Τζουν να τους το ανταποδώσει. Η παρουσία του Σαμ στο σπίτι φαίνεται να κάνει καλό τόσο στην Τζουν η οποία δεν έχει ξεσπάσματα όσο και στον Μπεν ο οποίος πλέον έχει λίγο ελεύθερο χρόνο ώστε να ασχοληθεί με την προσωπική του ζωή. Αποκορύφωμα της εμφάνισης και του ταλέντου του Τζόνι Ντεπ είναι η παράσταση που δίνει στο πάρκο μπροστά στους περαστικούς, όπου ενσαρκώνει ένα συνδυασμό Μπάστερ Κίτον και Τσάρλι Τσάπλιν, πραγματοποιώντας μάλιστα όλα τα μαγικά τρικ και ακροβατικά μόνος του χωρίς την παραμικρή συμμετοχή κασκαντέρ.

Οι θεματικές της ταινίας

Η ταινία αξίζει ένα μέρος του χρόνου σας, πέρα από τις εξαιρετικές ερμηνείες των τριών πρωταγωνιστών που ανέφερα παραπάνω και για τις θεματικές με τις οποίες καταπιάνεται κατά την διάρκεια της. Αρχικά η ψυχική ασθένεια ενός κοντινού προσώπου και πώς είναι η συγκατοίκηση μαζί του, όπου στην συγκεκριμένη περίπτωση ο μεγαλύτερος αδερφός έχει αναλάβει την επιμέλεια και φροντίδα και βρίσκεται ανάμεσα στο δίλημμα του βάρους της απόφασης δύο ζωών, της δικής του αλλά και της αδερφής του. Πώς μπορεί κανείς να αφήσει την αδερφή του έγκλειστη σε ένα ίδρυμα και πώς μπορεί να θυσιάσει παράλληλα την δική του ζωή; Ποιος μπορεί να αναλάβει μόνος του το βάρος τέτοιων αποφάσεων;

Παράλληλα, μετά από ένα σημείο φαίνεται ότι η ανάγκη του ενός για τον άλλον δεν είναι μονόπλευρη, καθώς όντας τόσο καιρό στο αίσθημα ότι κάποιος σε χρειάζεται, επαναπαύεσαι και δικαιολογείς την αμέλεια της φροντίδας των προσωπικών σου ζητημάτων ώσπου καταλήγεις εσύ να έχεις ανάγκη τον άλλον να είναι άρρωστος και να σε χρειάζεται γιατί χωρίς αυτόν ξαφνικά βρίσκεσαι χαμένος χωρίς σκοπό.

Επίσης, η αγάπη είναι μία θεματική που προβάλλεται, τόσο η αδερφική μεταξύ Μπεν και Τζουν, όσο η ερωτική που αναπτύσσεται μεταξύ Τζουν και Σαμ που δεν στέκεται μόνο στην οπτική της Τζουν μέσα από την ψυχική της ασθένειας αλλά και ως ατόμου γενικότερα. Η ανάγκη ερωτικής αγάπης ξεχωρίζει και στον Μπεν όντας κάποιος που χρειάζεται να αγαπηθεί, να νιώσει ότι τον φροντίζουν και αυτόν και να μοιραστεί το βάρος της ζωής του. Άλλωστε, όπως λένε ότι μοιράζεσαι το φορτίο σου γίνεται ελαφρύτερο και εδώ αποδεικνύεται στην Τζουν και στον Μπεν αντίστοιχα.

Εξίσου σημαντική είναι και η ύπαρξη της Τέχνης ως κοινού παράγοντα έκφρασης στην ψυχικά ασθενή Τζουν μέσω της ζωγραφικής και του Σαμ μέσω της ξεχωριστής παρουσίας του και της διαφυγής του στην κωμωδία και τον βωβό κινηματογράφο, με μια μορφή αρλεκίνου θα μπορούσαμε να πούμε μέσω του παρουσιαστικού με το καπέλο, το μπαστούνι και τις τιράντες. Πιστεύω, προσωπικά, ότι δεν είναι τυχαίο που στην πραγματικότητα αλλά και στον κινηματογράφο ψυχικά ασθενή άτομα βρίσκουν καταφύγιο στις τέχνες, εκφράζονται και επικοινωνούν αναδεικνύοντας ένα προσόν εκεί που αλλού μπορεί να υστερούν.

Και όλα αυτά μέσα από μια πιο ανάλαφρη ματιά ρομαντισμού και κωμικών στοιχείων, χωρίς να χάνει ωστόσο την σοβαρότητα, την ακρίβεια, τον ρεαλισμό και τα χαστούκια σκληρής πραγματικότητας για ένα τόσο σοβαρό θέμα. Θα έλεγα ότι αποτελεί ιδανική επιλογή για τους θεατές που δεν αντέχουν τα «βαριά» δράματα, που όμως θέλουν να παρακολουθήσουν κάτι που θα έχει νόημα και μήνυμα να τους περάσει στο τέλος, χωρίς να μένουν μόνο στο ρομαντικό κομμάτι της ιστορίας.

“Παρασκηνιακές” πληροφορίες

– Το καστ πέρασε από αρκετές αλλαγές. Αρχικά προοριζόταν για τους Τομ Χανκς, Τζούλια Ρόμπερτς μαζί με τον Τιμ Ρόμπινς, αργότερα μετατράπηκε στις επιλογές των Τζόνι Ντεπ, Γούντι Χάρελσον και Λόρα Ντερν για να καταλήξει στο επιτυχημένο τρίο Τζόνι Ντεπ, Έινταν Κουίν και Μέρι Στιούαρτ Μάστερσον

– Η Μέρι Στιούαρτ Μάστερσον ζωγράφισε η ίδια πολλούς από τους πίνακες που εμφανίζονται στην ταινία

– Ο Τζόνι Ντεπ αν και δεξιόχειρας, έγραφε με το αριστερό στην ταινία για να δώσει την εντύπωση του παιδικού γραψίματος που απαιτούσε ο ρόλος του Σαμ

– Το σπίτι του Μπεν και της Τζουν είναι πραγματική κατοικία που νοίκιασε η παραγωγή από τους ιδιοκτήτες της, πληρώνοντας τους το ξενοδοχείο για όσο θα διαρκούσαν τα γυρίσματα

– Ο χαρακτήρας του Μπεν αρχικά προοριζόταν να είναι ένας Νεοϋρκέζος ψυχίατρος

Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για τον χρόνο που αφιερώσατε μέχρι εδώ.

Μέχρι την επόμενη φορά αφήστε τις σκέψεις να γίνουν λέξεις και τούμπαλιν.

Χρήστος Ιωάννου